Warszawa

Article

January 30, 2023

Warszawa (polski: Warszawa [varˈʂa.va] (listen)), oficjalnie Miasto Stołeczne Warszawa, jest stolicą i największym miastem Polski. Metropolia leży nad Wisłą w ​​środkowo-wschodniej Polsce, a jej populację szacuje się oficjalnie na 1,8 mln mieszkańców w aglomeracji 3,1 mln mieszkańców, co czyni Warszawę siódmą pod względem liczby ludności stolicą w Unii Europejskiej. Obszar miasta mierzy 517 km2 (200 ²) i składa się z 18 gmin, a obszar metropolitalny obejmuje 6100 km2 (2355 ²). Warszawa jest miastem alfa-globalnym, ważnym ośrodkiem kulturalnym, politycznym i gospodarczym oraz siedzibą rządu kraju. Historyczne Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Początki Warszawy sięgają małego rybackiego miasteczka na Mazowszu. Miasto zyskało na znaczeniu pod koniec XVI wieku,kiedy Zygmunt III postanowił przenieść stolicę Polski i swój dwór królewski z Krakowa. Warszawa do 1795 r. była faktyczną stolicą Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a następnie siedzibą Księstwa Warszawskiego Napoleona. Wiek XIX i jego rewolucja przemysłowa przyniosły boom demograficzny, dzięki któremu stało się jednym z największych i najgęściej zaludnionych miast Europy. Znana wówczas ze swojej eleganckiej architektury i bulwarów, Warszawa została zbombardowana i oblegana na początku II wojny światowej w 1939 roku. Znaczna część historycznego miasta została zniszczona, a jego zróżnicowana ludność zdziesiątkowana przez powstanie w getcie w 1943 roku, ogólne Powstanie Warszawskie w 1944 roku i systematyczne niszczenie. Warszawa jest obsługiwana przez dwa międzynarodowe porty lotnicze, z których najbardziej ruchliwym jest Warszawa Chopina i mniejszy Warszawa Modlin przeznaczony dla tanich przewoźników.Do głównych usług transportu publicznego funkcjonujących w mieście należą Metro Warszawskie, autobusy, kolej miejska oraz rozbudowana sieć tramwajowa. W 2012 roku Economist Intelligence Unit uznał Warszawę za 32. najbardziej przyjazne miasto na świecie. W 2017 roku miasto zajęło 4. miejsce w rankingu „Przyjazne dla biznesu”, 8. miejsce w kategorii „Kapitał ludzki i styl życia” oraz pierwsze miejsce w rankingach jakości życia w regionie. Miasto jest znaczącym ośrodkiem badań i rozwoju, outsourcingu procesów biznesowych oraz outsourcingu technologii informatycznych. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie jest największą i najważniejszą w Europie Środkowo-Wschodniej. Frontex, agencja Unii Europejskiej ds. bezpieczeństwa granic zewnętrznych oraz ODIHR, jedna z głównych instytucji Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, mają swoją siedzibę w Warszawie.Wspólnie z Frankfurtem i Paryżem Warszawa posiada jedne z największych drapaczy chmur w Unii Europejskiej. W mieście działa Polska Akademia Nauk, Orkiestra Filharmonii Narodowej, Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska, Muzeum Narodowe, Galeria Sztuki Zachęta oraz warszawski Teatr Wielki, największy tego typu na świecie. Zrekonstruowane Stare Miasto, reprezentujące niemal wszystkie europejskie style architektoniczne i okresy historyczne, zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1980 roku. Inne główne atrakcje architektoniczne to Zamek Królewski i kultowa Kolumna Zygmunta, Pałac w Wilanowie, Pałac na Wyspie, Katedra Św. Jana, Rynek Główny, a także liczne kościoły i dwory na Trakcie Królewskim. Warszawa to prężna scena artystyczna i klubowa,wykwintne restauracje i duże miejskie tereny zielone, przy czym około jedną czwartą powierzchni miasta zajmują parki.

Toponimia i nazwy

Nazwa Warszawy w języku polskim to Warszawa. Inne wcześniejsze pisownie nazwy mogły obejmować Warszewę, Warszową, Worszewę lub Werszewę. Dokładne pochodzenie nazwy jest niepewne i nie zostało w pełni ustalone. Pierwotnie Warszawa była nazwą niewielkiej osady rybackiej nad brzegiem Wisły. Jedna z teorii głosi, że Warszawa oznacza „należenie do Warsza”, Warsz to skrócona forma męskiego staropolskiego imienia Warcisław, które etymologicznie wiąże się z Wrocławiem. Jednak końcówka -awa jest nietypowa jak na duże miasto; nazwy miast polskich wywodzące się od imion osobowych zwykle kończą się na -ów/owo/ew/ewo (np. Piotrków, Adamów). Etymologia ludowa przypisuje nazwę miasta Warsowi i Sawie. Istnieje kilka wersji legendy z ich wyglądem. Według jednej wersji,Sawa była syreną mieszkającą nad Wisłą, w której zakochał się rybak Wars. W rzeczywistości Warsz był szlachcicem XII/XIII w., który był właścicielem wsi położonej na terenie dzisiejszego Mariensztatu. Oficjalna nazwa miasta to w całości miasto stołeczne Warszawa. Obywatel lub mieszkaniec Warszawy znany jest jako warszawiak – po polsku warszawiak, warszawianin (mężczyzna), warszawianka (kobieta), warszawiacy, warszawianie (mnogi).warszawianin (male), warszawianka (female), warszawiacy, and warszawianie (plural).warszawianin (male), warszawianka (female), warszawiacy, and warszawianie (plural).

Historia

1300–1800

Pierwsze osady obronne na terenie dzisiejszej Warszawy znajdowały się na Bródnie (IX/X w.) i Jazdowie (XII/XIII w.). Po najeździe okolicznych klanów i książąt na Jazdów, na miejscu małej wioski rybackiej zwanej „Warszowa” powstała nowa osada obronna. Około 1300 roku książę płocki Bolesław II mazowiecki lokował współczesne miasto, a pierwszy dokument historyczny o istnieniu kasztelani pochodzi z 1313 roku. Wraz z ukończeniem katedry św. Jana w 1390 roku Warszawa stała się jednym z siedziba książąt mazowieckich i oficjalnie została stolicą Księstwa Mazowieckiego w 1413 roku. Gospodarka opierała się wówczas głównie na rzemiośle lub handlu, a miasto liczyło wówczas około 4500 osób. W XV wiekuludność wyemigrowała i rozprzestrzeniła się poza północne mury miejskie do nowo utworzonej samorządnej dzielnicy zwanej Nowym Miastem. Istniejąca starsza osada stała się ostatecznie znana jako Stare Miasto. Obaj posiadali własne prawa miejskie i niezależne rady. Celem utworzenia odrębnej dzielnicy było przyjęcie nowych przybyszów lub niepożądanych, którym nie wolno było osiedlać się na Starym Mieście, zwłaszcza Żydów. Nierówności społeczne i finansowe między klasami w obu okręgach doprowadziły w 1525 r. do niewielkiego buntu. Po nagłej śmierci Janusza III i wygaśnięciu miejscowej linii książęcej Mazowsze zostało w 1526 r. włączone do Królestwa Polskiego. Bona Sforza, żona Zygmunta I Polskiego, był powszechnie oskarżany o otrucie księcia w celu utrzymania polskiego panowania nad Warszawą. W 1529 r.Warszawa po raz pierwszy stała się siedzibą sejmu walnego i posiadała ten przywilej na stałe od 1569 roku. Rosnące znaczenie miasta sprzyjało budowie nowego zespołu obronnego, w tym słynnego Barbakanu. Znani włoscy architekci zostali sprowadzeni do Warszawy w celu przekształcenia Zamku Królewskiego, ulic i rynku, dzięki czemu Stare Miasto zyskało wczesnowłoski wygląd. W 1573 r. miasto nadało nazwę Konfederacji Warszawskiej, która formalnie ustanowiła wolność wyznania w Rzeczypospolitej. Ze względu na centralne położenie pomiędzy dwoma największymi miastami Rzeczypospolitej, Krakowem i Wilnem, Warszawa stała się stolicą Rzeczypospolitej i Korony, gdy Zygmunt III Waza przekazał swój dwór królewski w 1596 r. W kolejnych latach miasto znacznie rozszerzyło się na południe i na zachód.Kilka niezależnych okręgów prywatnych (jurydyka) było własnością szlachty i szlachty, którą rządzili oni na własnych prawach. W latach 1655-1658 miasto było oblegane i plądrowane przez wojska szwedzkie, brandenburskie i siedmiogrodzkie. Prowadzenie Wielkiej Wojny Północnej (1700-1721) zmusiło także Warszawę do płacenia ciężkich danin dla najeźdźców. Panowanie Augusta II i Augusta III to czas wielkiego rozwoju Warszawy, która przekształciła się w miasto wczesnokapitalistyczne. Monarchowie sascy zatrudniali wielu niemieckich architektów, rzeźbiarzy i inżynierów, którzy przebudowali miasto w stylu zbliżonym do Drezna. W roku 1727 otwarto w Warszawie Ogród Saski, pierwszy park ogólnodostępny. Biblioteka Załuskich, pierwsza polska biblioteka publiczna i wówczas największa, powstała w 1747 r. Stanisław II August,który przebudował wnętrza Zamku Królewskiego, uczynił też z Warszawy centrum kultury i sztuki. Rozbudował Łazienki Królewskie i zlecił budowę lub remont licznych pałaców, dworów i bogato zdobionych kamienic. Dzięki temu Warszawa zyskała przydomek Paryż Północy. Warszawa pozostała stolicą Rzeczypospolitej do 1795 r., kiedy została zaanektowana przez Królestwo Prus w trzecim i ostatnim rozbiorze Polski; następnie stał się stolicą prowincji Prus Południowych. W tym czasie Ludwik XVIII Francji przebywał na wygnaniu w Warszawie pod pseudonimem Comte de Lille.dwory i bogato zdobione kamienice. Dzięki temu Warszawa zyskała przydomek Paryż Północy. Warszawa pozostała stolicą Rzeczypospolitej do 1795 r., kiedy została zaanektowana przez Królestwo Prus w trzecim i ostatnim rozbiorze Polski; następnie stał się stolicą prowincji Prus Południowych. W tym czasie Ludwik XVIII Francji przebywał na wygnaniu w Warszawie pod pseudonimem Comte de Lille.dwory i bogato zdobione kamienice. Dzięki temu Warszawa zyskała przydomek Paryż Północy. Warszawa pozostała stolicą Rzeczypospolitej do 1795 r., kiedy została zaanektowana przez Królestwo Prus w trzecim i ostatnim rozbiorze Polski; następnie stał się stolicą prowincji Prus Południowych. W tym czasie Ludwik XVIII Francji przebywał na wygnaniu w Warszawie pod pseudonimem Comte de Lille.

1800–1939

Warszawa została stolicą nowo utworzonego francuskiego państwa klienckiego, znanego jako Księstwo Warszawskie, po wyzwoleniu części terytorium Polski z Prus, Rosji i Austrii przez Napoleona w 1806 roku. Po klęsce Napoleona i wygnaniu, Kongres Wiedeński w 1815 roku przydzielił Warszawę Kongresówce, monarchii konstytucyjnej w najbardziej wysuniętym na wschód sektorze (lub zaborze) w unii personalnej z carską Rosją. Królewski Uniwersytet Warszawski powstał w 1816 roku. Z naruszeniem polskiej konstytucji wybuchło powstanie listopadowe 1830 przeciwko wpływom zagranicznym. Wojna polsko-rosyjska 1831 r. zakończyła się klęską powstania i ograniczeniem autonomii Królestwa Kongresowego. 27 lutego 1861 r. warszawski tłum protestujący przeciwko rosyjskiej kontroli nad Kongresówką został ostrzelany przez wojska rosyjskie.Zginęło pięć osób. W czasie powstania styczniowego w latach 1863–64 w Warszawie rezydował Podziemny Rząd Polski. Rozkwit Warszawy trwał przez cały XIX wiek za panowania burmistrza Sokratesa Starynkiewicza (1875–92), mianowanego przez Aleksandra III. Za czasów Staregonkiewicza w Warszawie pojawiły się pierwsze instalacje wodno-kanalizacyjne zaprojektowane i zbudowane przez angielskiego inżyniera Williama Lindleya i jego syna Williama Heerleina Lindleya, a także rozbudowa i modernizacja tramwajów, oświetlenia ulicznego i infrastruktury gazowej. W latach 1850-1882 populacja wzrosła o 134% do 383 000 w wyniku gwałtownej urbanizacji i industrializacji. Wielu wyemigrowało z okolicznych wiejskich miast i wsi mazowieckich do miasta w poszukiwaniu możliwości zatrudnienia.Zachodnia Wola przekształciła się z rolniczego peryferia, zajmowanego głównie przez małe gospodarstwa rolne i wiatraki (młyny, od których nosiła nazwę środkowego sąsiedztwa Woli, Młynów) w ośrodek przemysłowo-produkcyjny. Powszechne były zakłady metalurgiczne, tekstylne i szklarskie, a najbardziej na zachód wysunięte horyzonty dominowały kominy. Podobnie jak Londyn, ludność Warszawy podlegała segmentacji dochodów. Gentryfikacja wewnętrznych przedmieść zmusiła biedniejszych mieszkańców do przeniesienia się za rzekę na Pragę lub Powiśle i Solec, podobnie jak East End of London i London Docklands. Uboższe mniejszości religijne i etniczne, takie jak Żydzi, osiedlały się w zatłoczonych częściach północnej Warszawy, na Muranowie. Cesarski Spis Powszechny z 1897 r. odnotował 626 000 mieszkańców Warszawy, co czyni ją trzecim co do wielkości miastem Imperium po św.Petersburg i Moskwa oraz największe miasto regionu. W centrum miasta powstawały także wielkie zespoły i obiekty architektoniczne, m.in. Filharmonia Narodowa, Kościół Najświętszego Zbawiciela i kamienice wzdłuż ulicy Marszałkowskiej. W czasie I wojny światowej Warszawa była okupowana przez Niemcy od 4 sierpnia 1915 do listopada 1918. Rozejm z 11 listopada 1918 stanowił, że pokonane Niemcy mają wycofać się ze wszystkich obcych terenów, w tym Warszawy. Niemcy tak uczyniły, a przywódca podziemia Józef Piłsudski powrócił do Warszawy tego samego dnia, w którym rozpoczęła się II Rzeczpospolita, pierwsze po 1795 roku prawdziwie suwerenne państwo polskie. W toku wojny polsko-sowieckiej (1919–1921) Bitwa Warszawska 1920 toczyła się na wschodnich obrzeżach miasta. Polska skutecznie obroniła stolicę,powstrzymał impet bolszewickiej Armii Czerwonej i tymczasowo wstrzymał „eksport rewolucji komunistycznej” do innych części Europy. Okres międzywojenny (1918–1939) był czasem dużego rozwoju infrastruktury miasta. Na Mokotowie wybudowano nowe modernistyczne osiedla mieszkaniowe, aby uporządkować gęsto zaludnione wewnętrzne przedmieścia. W 1921 r. łączną powierzchnię Warszawy szacowano na zaledwie 124,7 km2 z 1 milionem mieszkańców – ponad 8000 osób/km2 sprawiało, że Warszawa była gęściej zaludniona niż współczesny Londyn. Wybudowano Most Średnicowy dla kolei (1921–1931), łączący obie części miasta przez Wisłę. Dworzec Warszawa Główna (1932–1939) nie został ukończony z powodu wybuchu II wojny światowej. Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-1939.do innych części Europy. Okres międzywojenny (1918–1939) to czas dużego rozwoju infrastruktury miasta. Na Mokotowie wybudowano nowe modernistyczne osiedla mieszkaniowe, aby uporządkować gęsto zaludnione wewnętrzne przedmieścia. W 1921 r. łączną powierzchnię Warszawy szacowano na zaledwie 124,7 km2 z 1 milionem mieszkańców – ponad 8000 osób/km2 sprawiało, że Warszawa była gęściej zaludniona niż współczesny Londyn. Wybudowano Most Średnicowy dla kolei (1921–1931), łączący obie części miasta przez Wisłę. Dworzec Warszawa Główna (1932–1939) nie został ukończony z powodu wybuchu II wojny światowej. Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-1939.do innych części Europy. Okres międzywojenny (1918–1939) to czas dużego rozwoju infrastruktury miasta. Na Mokotowie wybudowano nowe modernistyczne osiedla mieszkaniowe, aby uporządkować gęsto zaludnione wewnętrzne przedmieścia. W 1921 r. łączną powierzchnię Warszawy szacowano na zaledwie 124,7 km2 z 1 milionem mieszkańców – ponad 8000 osób/km2 sprawiało, że Warszawa była gęściej zaludniona niż współczesny Londyn. Wybudowano Most Średnicowy dla kolei (1921–1931), łączący obie części miasta przez Wisłę. Dworzec Warszawa Główna (1932–1939) nie został ukończony z powodu wybuchu II wojny światowej. Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-1939.Na Mokotowie wybudowano nowe modernistyczne osiedla mieszkaniowe, aby uporządkować gęsto zaludnione wewnętrzne przedmieścia. W 1921 r. łączną powierzchnię Warszawy szacowano na zaledwie 124,7 km2 z 1 milionem mieszkańców – ponad 8000 osób/km2 sprawiało, że Warszawa była gęściej zaludniona niż współczesny Londyn. Wybudowano Most Średnicowy dla kolei (1921–1931), łączący obie części miasta przez Wisłę. Dworzec Warszawa Główna (1932–1939) nie został ukończony z powodu wybuchu II wojny światowej. Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-1939.Na Mokotowie wybudowano nowe modernistyczne osiedla mieszkaniowe, aby uporządkować gęsto zaludnione wewnętrzne przedmieścia. W 1921 r. łączną powierzchnię Warszawy szacowano na zaledwie 124,7 km2 z 1 milionem mieszkańców – ponad 8000 osób/km2 sprawiało, że Warszawa była gęściej zaludniona niż współczesny Londyn. Wybudowano Most Średnicowy dla kolei (1921–1931), łączący obie części miasta przez Wisłę. Dworzec Warszawa Główna (1932–1939) nie został ukończony z powodu wybuchu II wojny światowej. Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-1939.Wybudowano Most Średnicowy dla kolei (1921–1931), łączący obie części miasta przez Wisłę. Dworzec Warszawa Główna (1932–1939) nie został ukończony z powodu wybuchu II wojny światowej. Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-1939.Wybudowano Most Średnicowy dla kolei (1921–1931), łączący obie części miasta przez Wisłę. Dworzec Warszawa Główna (1932–1939) nie został ukończony z powodu wybuchu II wojny światowej. Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-1939.

Druga wojna światowa

Po niemieckiej inwazji na Polskę 1 września 1939 r. rozpoczęła się II wojna światowa, Warszawa była broniona do 27 września. Polska Centralna, w tym Warszawa, znalazła się pod władzą Generalnego Gubernatorstwa, niemieckiej nazistowskiej administracji kolonialnej. Natychmiast zamknięto wszystkie uczelnie, a całą społeczność żydowską Warszawy – kilkaset tysięcy, około 30% miasta – wpędzono do warszawskiego getta. W lipcu 1942 r. rozpoczęto masową deportację Żydów z getta warszawskiego do obozów zagłady Aktion Reinhard, zwłaszcza do Treblinki. Miasto stałoby się ośrodkiem miejskiego oporu przeciwko rządom nazistów w okupowanej Europie. Kiedy 19 kwietnia 1943 r. nadszedł rozkaz unicestwienia getta w ramach hitlerowskiego „ostatecznego rozwiązania”, żydowscy bojownicy rozpoczęli powstanie w getcie warszawskim.Pomimo silnej przewagi i przewagi liczebnej getto przetrwało prawie miesiąc. Kiedy walki się skończyły, prawie wszyscy ocaleni zostali zmasakrowani, a tylko nielicznym udało się uciec lub ukryć. W lipcu 1944 Armia Czerwona weszła w głąb terytorium Polski i ścigała hitlerowców w kierunku Warszawy. Polski rząd emigracyjny w Londynie wydał rozkaz podziemnej Armii Krajowej (AK), aby próbowała przejąć kontrolę nad Warszawą przed przybyciem Armii Czerwonej. Tak więc 1 sierpnia 1944 roku, gdy Armia Czerwona zbliżała się do miasta, wybuchło powstanie warszawskie. Walka zbrojna, zaplanowana na 48 godzin, zakończyła się częściowo sukcesem, jednak trwała 63 dni. W końcu do kapitulacji zostali zmuszeni bojownicy Armii Krajowej i asystująca im ludność cywilna. Wywieziono ich do obozów jenieckich w Niemczech, a całą ludność cywilną wysiedlono.Liczba zgonów polskich cywilów szacowana jest na 150-200 tys. Pomniki i budynki rządowe zostały wysadzone przez specjalne oddziały niemieckie znane jako Verbrennungs- und Vernichtungskommando ("Oddziały Płonące i Zniszczenia"). Zniszczeniu uległo ok. 85% miasta, w tym zabytkowe Stare Miasto i Zamek Królewski. 17 stycznia 1945 r. – po rozpoczęciu ofensywy wiślańsko-odrzańskiej Armii Czerwonej – do ruiny Warszawy i wyzwoliły przedmieścia Warszawy spod okupacji niemieckiej. Miasto zostało szybko zajęte przez Armię Radziecką, która szybko posuwała się w kierunku Łodzi,gdy siły niemieckie przegrupowały się w pozycji bardziej na zachód.

1945-1989

W 1945 roku, po zakończeniu bombardowań, buntów, walk i rozbiórek, większość Warszawy legła w gruzach. Teren dawnego getta został zrównany z ziemią, pozostało tylko morze gruzu. Ogromne zniszczenia skłoniły do ​​czasowego przeniesienia nowego rządu i jego urzędników do Łodzi, która stała się przejściową siedzibą władzy. Mimo to Warszawa oficjalnie powróciła do roli stolicy Polski i centrum życia politycznego i gospodarczego kraju. Po II wojnie światowej rozpoczęto kampanię „Cegły dla Warszawy” i w Warszawie wzniesiono duże prefabrykowane projekty mieszkaniowe w odpowiedzi na poważny niedobór mieszkań. Bloki Plattenbau były rozwiązaniem, które pozwoliło uniknąć dawnego problemu zagęszczenia w Warszawie i stworzyć więcej zielonych przestrzeni.Niektóre z XIX-wiecznych budynków, które zachowały się w dość nadającej się do rekonstrukcji formie, zostały jednak rozebrane w latach 50. i 60., np. Pałac Kronenberga. Całkowicie przekształcił się układ urbanistyczny Śródmieścia; dawne brukowane ulice zostały wyasfaltowane i znacznie poszerzone dla ruchu. Wiele znaczących ulic, takich jak Gęsia, Nalewki i Wielka, zniknęło w wyniku tych zmian, a niektóre zostały podzielone na pół w związku z budową Placu Defilad, jednego z największych tego typu w Europie. Duża część dzielnicy centralnej został również przeznaczony na przyszłe drapacze chmur. 237-metrowy Pałac Kultury i Nauki, przypominający nowojorski Empire State Building, powstał jako dar Związku Radzieckiego. Krajobraz miejski Warszawy to architektura nowoczesna i współczesna.Mimo zniszczeń wojennych i powojennej przebudowy, wiele zabytkowych ulic, budynków i kościołów przywrócono do pierwotnej formy. W 1980 roku historyczna warszawska Starówka została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wizyty Jana Pawła II w rodzinnym kraju w 1979 i 1983 roku przyniosły wsparcie dla rodzącego się ruchu „Solidarność” i podsyciły rosnący tam zapał antykomunistyczny. W 1979 roku, niecały rok po objęciu funkcji papieża, Jan Paweł II odprawił Mszę św. na Placu Zwycięstwa w Warszawie i zakończył kazanie wezwaniem do „odnowienia oblicza” Polski. Słowa te miały znaczenie dla warszawiaków i Polaków, którzy rozumieli je jako bodziec do reform liberalno-demokratycznych.W 1980 roku historyczna warszawska Starówka została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wizyty Jana Pawła II w rodzinnym kraju w 1979 i 1983 roku przyniosły wsparcie dla rodzącego się ruchu „Solidarność” i podsyciły rosnący tam zapał antykomunistyczny. W 1979 roku, niecały rok po objęciu funkcji papieża, Jan Paweł II odprawił Mszę św. na Placu Zwycięstwa w Warszawie i zakończył kazanie wezwaniem do „odnowienia oblicza” Polski. Słowa te miały znaczenie dla warszawiaków i Polaków, którzy rozumieli je jako bodziec do reform liberalno-demokratycznych.W 1980 roku historyczna warszawska Starówka została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wizyty Jana Pawła II w rodzinnym kraju w 1979 i 1983 roku przyniosły wsparcie dla rodzącego się ruchu „Solidarność” i podsyciły rosnący tam zapał antykomunistyczny. W 1979 roku, niecały rok po objęciu funkcji papieża, Jan Paweł II odprawił Mszę św. na Placu Zwycięstwa w Warszawie i zakończył kazanie wezwaniem do „odnowienia oblicza” Polski. Słowa te miały znaczenie dla warszawiaków i Polaków, którzy rozumieli je jako bodziec do reform liberalno-demokratycznych.Niecały rok po zostaniu papieżem Jan Paweł II odprawił Mszę św. na Placu Zwycięstwa w Warszawie i zakończył kazanie wezwaniem do „odnowienia oblicza” Polski. Słowa te miały znaczenie dla warszawiaków i Polaków, którzy rozumieli je jako bodziec do reform liberalno-demokratycznych.Niecały rok po zostaniu papieżem Jan Paweł II odprawił Mszę św. na Placu Zwycięstwa w Warszawie i zakończył kazanie wezwaniem do „odnowienia oblicza” Polski. Słowa te miały znaczenie dla warszawiaków i Polaków, którzy rozumieli je jako bodziec do reform liberalno-demokratycznych.

1989-obecnie

W 1995 roku warszawskie metro zostało otwarte z jedną linią. Druga linia została otwarta w marcu 2015 roku. Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku Warszawa przeżywa największy boom gospodarczy w swojej historii. W Warszawie odbyło się otwarcie UEFA Euro 2012, a miasto było także gospodarzem Konferencji Klimatycznej Narodów Zjednoczonych w 2013 roku oraz szczytu NATO w 2016 roku.

Geografia

Lokalizacja i topografia

Warszawa leży w środkowo-wschodniej Polsce, około 300 km (190 mil) od Karpat i około 260 km (160 mil) od Morza Bałtyckiego, 523 km (325 mil) na wschód od Berlina w Niemczech. Miasto leży nad Wisłą. Położona jest w sercu Niziny Mazowieckiej, a jej średnia wysokość wynosi 100 m n.p.m. Najwyższy punkt po lewej stronie miasta leży na wysokości 115,7 m (zajezdnia autobusowa „Redutowa”, dzielnica Wola), po prawej – 122,1 m (osiedle „Groszówka”, powiatu Wesoła, przy granicy wschodniej). Najniższy punkt leży na wysokości 75,6 m (248 ft) (na prawym brzegu Wisły, przy wschodniej granicy Warszawy). W obrębie miasta znajdują się wzniesienia (w większości sztuczne) – np.Wzgórze Powstania Warszawskiego (121 m (397 ft)) i Szczęśliwice (138 m (453 ft) – najwyższy punkt Warszawy w ogóle). Warszawa położona jest na dwóch głównych formacjach geomorfologicznych: równinnej wysoczyźnie morenowej i dolinie Wisły z jej asymetrycznym układem różnych teras. Wisła to swoista oś Warszawy, która dzieli miasto na dwie części, lewą i prawą. Lewy znajduje się zarówno na wysoczyźnie morenowej (od 10 do 25 m (33 do 82 ft) nad poziomem Wisły), jak i na tarasach wiślanych (maks. 6,5 m (21 ft) nad poziomem Wisły). Istotnym elementem reliefu w tej części Warszawy jest skraj wysoczyzny morenowej zwanej Skarpą Warszawską. Ma od 20 do 25 m (66 do 82 stóp) wysokości na Starym Mieście i w centrum oraz około 10 m (33 stopy) na północy i południu Warszawy.Przechodzi przez miasto i odgrywa ważną rolę jako punkt orientacyjny. Na wysoczyźnie morenowej występuje tylko kilka naturalnych i sztucznych stawów oraz grupy glinianek. Układ tarasów wiślanych jest asymetryczny. Lewa strona składa się głównie z dwóch poziomów: najwyższy zawiera dawne tarasy zalewowe, a najniższy taras zalewowy. Współczesny taras zalany nadal posiada widoczne doliny i zagłębienia gruntu z systemami wodnymi pochodzącymi ze starej Wisły – koryta rzeki. Składają się na nie nadal całkiem naturalne strumienie i jeziora oraz układ rowów melioracyjnych. Prawa strona Warszawy ma inny układ form geomorfologicznych. Istnieje kilka poziomów teras nadwiślańskich (zarówno zalewanych, jak i dawniej zalewanych), a tylko niewielka ich część stanowi mało widoczną skarpę morenową.Piasek eoliczny z licznymi wydmami poprzecinanymi torfowiskami lub oczkami wodnymi pokrywa najwyższy taras. Są to głównie tereny zalesione (las sosnowy).

Klimat

Warszawa doświadcza klimatu oceanicznego, oznaczonego przez Cfb według klasyfikacji klimatów Köppena. Jednak miasto ma wyraźne wpływy wilgotne kontynentalne (Köppen: Dfb), a miasto jest definiowane jako takie na podstawie starych danych, przed niedawnymi skutkami zmian klimatycznych i miejską wyspą ciepła. Tymczasem według klasyfikacji klimatycznej Wincentego Okołowicza panuje tu klimat umiarkowany „fusion”, zarówno morski, jak i kontynentalny. W mieście panują mroźne, czasem śnieżne i pochmurne zimy oraz ciepłe, stosunkowo słoneczne, ale często burzowe lata. Wiosna i jesień mogą być nieprzewidywalne, bardzo podatne na nagłe zmiany pogody; jednak temperatury są zwykle łagodne, zwłaszcza w okolicach maja i września. Średnia dzienna temperatura waha się od -1,8 ° C (29 ° F) w styczniu do 19,2 ° C (66.6 ° F) w lipcu, a średnia roczna temperatura wynosi 8,5 ° C (47,3 ° F). Temperatury mogą osiągnąć 30 ° C (86 ° F) latem, chociaż skutki upałów są zwykle kompensowane przez stosunkowo niski punkt rosy i duże dobowe różnice temperatur. Warszawa jest szóstym najbardziej suchym miastem Europy (trzecim w Europie Wschodniej), z rocznymi opadami średnio 529 mm (20,8 cala), najbardziej mokrym miesiącem jest lipiec.

Pejzaż miejski

Urbanistyka i architektura

Długa i eklektyczna historia Warszawy odcisnęła wyraźny ślad na jej architekturze i formie urbanistycznej. W przeciwieństwie do większości polskich miast pejzaż Warszawy jest w większości współczesny – nowoczesne szklane budynki górują nad starszymi historycznymi gmachami, co jest cechą wspólną północnoamerykańskich metropolii. W ciągu ostatnich dziesięcioleci pojawił się wzór koncentrycznych stref; większość warszawiaków mieszka poza handlowym centrum miasta i dojeżdża do nich metrem, autobusem lub tramwajem. Kamienice i mieszkania w centralnych dzielnicach są często zarezerwowane na działalność komercyjną lub tymczasowe (turystyczne, studenckie) zakwaterowanie. Najbliższe osiedla mieszkaniowe zlokalizowane są głównie na obrzeżach wewnętrznego osiedla, na Ochocie, Mokotowie i Żoliborzu lub wzdłuż Wisły na Powiślu. siedziba monarchów polskich od końca XVI wieku,Warszawa pozostała małym miastem z prywatnymi pałacami, dworami, willami i kilkoma ulicami kamienic. Wykazywały one bogactwo kolorów i detali architektonicznych. Zatrudniono najwybitniejszych architektów niemieckich, włoskich i holenderskich, m.in. Tylmana van Gameren, Andreasa Schlütera, Jakuba Fontanę i Enrico Marconiego. Budynki położone w sąsiedztwie warszawskiej Starówki reprezentują niemal każdy europejski styl architektoniczny i okres historyczny. Warszawa posiada doskonałe przykłady architektury z okresu gotyku, renesansu, baroku i neoklasycyzmu, z których wszystkie znajdują się w niewielkiej odległości od centrum. Architektura gotycka jest reprezentowana w majestatycznych kościołach, ale także w domach mieszczańskich i fortyfikacjach. Najważniejszymi budowlami są Katedra Św. Jana (1390),typowy przykład tzw. mazowieckiego gotyku ceglanego; Kościół Mariacki (1411); kamienica Burbacha (XIV w.); Wieża Prochowa (po 1379); i Kuria Maior Zamku Królewskiego (1407–1410). Najbardziej godne uwagi przykłady architektury renesansowej w mieście to dom kupieckiej rodziny Baryczków (1562), budynek zwany „Murzynem” (pocz. XVII w.) i kamienica Salwator (1632), wszystkie usytuowane na Starym Rynku. Najciekawszymi przykładami architektury manierystycznej są Zamek Królewski (1596-1619) i Kościół Jezuitów (1609-1626). Wśród pierwszych budowli wczesnobarokowych najważniejsze są kościół św. Jacka (1603-1639) i Kolumna Zygmunta (1644), pierwszy w historii nowożytnej zabytek świecki w formie kolumny.Jednymi z najlepszych przykładów pałacowej architektury barokowej są Pałac Krasińskich (1677-1683), Pałac w Wilanowie (1677-1696) i Kościół św. Kazimierza (1688-1692). Najbardziej okazałymi przykładami architektury rokokowej są Pałac Czapskich (1712–1721), Pałac Czterech Wiatrów (lata 30. XVIII w.) oraz Kościół Wizytek (fasada 1728–1761). Klasycystyczną architekturę Warszawy można opisać prostotą form geometrycznych połączoną z wielką inspiracją z okresu rzymskiego. Jednymi z najlepszych przykładów stylu neoklasycystycznego są Pałac na Wyspie (1775–1795), Królikarnia (1782–1786), Kościół Karmelitów (fasada 1761–1783) i Kościół Świętej Trójcy (1777–1782). Odrodzenie neoklasyczne wpłynęło na wszystkie aspekty architektury; najbardziej godnymi uwagi przykładami są Teatr Wielki (1825–1833) oraz budynki przy Placu Bankowym (1825–1828).Wyjątkowe przykłady architektury mieszczańskiej z późniejszych okresów nie zostały po wojnie odrestaurowane przez władze komunistyczne lub przebudowane w stylu socrealizmu (jak gmach Filharmonii Narodowej inspirowany pierwotnie Palais Garnier w Paryżu). Mimo to gmach Politechniki Warszawskiej (1899–1902) jest najciekawszą architekturą końca XIX wieku. Niektóre XIX-wieczne budynki przemysłowe i murowane na Pradze zostały odrestaurowane, choć wiele z nich zostało źle utrzymanych lub rozebranych. Do ważnych zabytków utraconych należą Pałac Saski i Pałac Brühla, najbardziej charakterystyczne budowle przedwojennej Warszawy. Do godnych uwagi przykładów architektury powojennej należą Pałac Kultury i Nauki (1952–1955),socrealistyczny i art deco drapacz chmur wzorowany na Empire State Building w Nowym Jorku. Plac Konstytucji z monumentalną socrealistyczną architekturą (osiedle MDM) wzorowany był na wielkich placach Paryża, Londynu, Moskwy i Rzymu. Na Placu Zbawiciela wzniesiono także włoskie kolumnady w stylu toskańskim wzorowane na tych z Piazza della Repubblica w Rzymie. Warszawską architekturę współczesną reprezentuje Metropolitan Office Building przy Placu Piłsudskiego autorstwa Normana Fostera, BUW autorstwa Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego, z ogrodem na dachu i widokiem na Wisłę, biurowcem Rondo 1 firmy Skidmore, Owings & Merrill, wieżowcem mieszkalnym Złota 44 projektu Daniela Libeskinda, Muzeum Historii Żydów Polskich Rainera Mahlamäkiego oraz Złote Tarasy,składający się z siedmiu nakładających się kopuł centrum handlowo-biznesowego. Wspólnie z Frankfurtem, Londynem, Paryżem i Rotterdamem Warszawa jest jednym z miast o największej liczbie drapaczy chmur w Europie.

Zabytki

Choć współczesna Warszawa jest dość młodym miastem w porównaniu z innymi stolicami europejskimi, posiada wiele atrakcji turystycznych i zabytków architektury sprzed wieków. Oprócz warszawskiej Starówki, odbudowanej po II wojnie światowej, każda dzielnica ma coś do zaoferowania. Do najważniejszych zabytków Starego Miasta należą Zamek Królewski, Kolumna Zygmunta, Rynek i Barbakan. Dalej na południe znajduje się tak zwany Trakt Królewski z wieloma zabytkowymi kościołami, barokowymi i klasycystycznymi pałacami, w szczególności Pałacem Prezydenckim i kampusem Uniwersytetu Warszawskiego. Dawna rezydencja królewska króla Jana III Sobieskiego w Wilanowie wyróżnia się barokową architekturą i wymownym ogrodem pałacowym.Cmentarz Powązkowski to jeden z najstarszych cmentarzy w Europie, na którym znajdują się rzeźby,część z nich autorstwa najwybitniejszych polskich artystów XIX i XX wieku. Ponieważ służy warszawskim wspólnotom wyznaniowym, takim jak katolicy, żydzi, prawosławni, muzułmanie czy protestanci, często nazywany jest nekropolią. W pobliżu znajduje się Cmentarz Żydowski przy ulicy Okopowej, jeden z największych cmentarzy żydowskich w Europie. W wielu miejscach miasta żydowska kultura i historia rozbrzmiewają w czasie. Wśród nich na uwagę zasługują teatr żydowski, Synagoga Nożyków, Dom Dziecka Janusza Korczaka oraz malownicza ulica Próżna. Tragiczne karty historii Warszawy upamiętniają takie miejsca jak Pomnik Bohaterów Getta, Umschlagplatz, fragmenty muru getta przy ulicy Siennej oraz kopiec ku pamięci Żydowskiej Organizacji Bojowej. Wiele miejsc upamiętnia bohaterską historię Warszawy, m.in. jako Pawiak,niemieckie więzienie Gestapo zajmowane obecnie przez Mauzoleum Pamięci Męczeństwa i muzeum. Cytadela Warszawska, XIX-wieczna fortyfikacja zbudowana po klęsce powstania listopadowego, była miejscem męczeństwa Polaków. Inny ważny pomnik, pomnik Małego Powstańca, znajdujący się na murach obronnych Starego Miasta, upamiętnia dzieci, które służyły jako posłańcy i żołnierze frontu w Powstaniu Warszawskim, a Pomnik Powstania Warszawskiego autorstwa Wincentego Kućmy został wzniesiony na pamiątkę największego powstania II wojna światowa.W Warszawie jest wiele miejsc związanych z życiem i twórczością Fryderyka Chopina urodzonego w pobliżu miasta w Żelazowej Woli. Serce polskiego kompozytora jest zapieczętowane w warszawskim kościele Świętego Krzyża.W okresie letnim Pomnik Chopina w Łazienkach to miejsce, w którym pianiści koncertują dla parkowej publiczności.W Warszawie można znaleźć również wiele nawiązań do Marii Curie, jej twórczości i rodziny; Miejsce urodzenia Curie na warszawskim Nowym Mieście, miejsca pracy, w których wykonywała swoje pierwsze prace naukowe oraz Instytut Radowy przy ul. Wawelskiej do badań i leczenia, który założyła w 1925 roku.

Flora i fauna

Tereny zielone zajmują prawie jedną czwartą powierzchni Warszawy. Obejmują one małe parki w sąsiedztwie i tereny zielone wzdłuż ulic lub dziedzińców, aleje wysadzane drzewami, duże zabytkowe parki, obszary ochrony przyrody i lasy miejskie na obrzeżach miasta. W mieście są aż 82 parki; najstarsze należały niegdyś do reprezentacyjnych pałaców i należą do nich Ogrody Saskie i Krasińskich, Łazienki Królewskie oraz Park Pałacowy w Wilanowie. Ogród Saski o powierzchni 15,5 ha pełnił formalnie funkcję królewskiego ogrodu nieistniejącego już Pałacu Saskiego. W 1727 r. został przekształcony w jeden z pierwszych na świecie parków publicznych, a później przebudowany w stylu angielskim przypominającym las. Grób Nieznanego Żołnierza znajduje się na wschodnim krańcu parku przy centralnej fontannie, na Placu Piłsudskiego. Dzięki ławkomKwietne dywany i centralny staw, Ogród Pałacowy Krasińskich był niegdyś godnym uwagi miejscem spacerów większości warszawiaków. Park Łazienkowski zajmuje powierzchnię 76 ha, a jego niepowtarzalny charakter i historia odzwierciedla się w architekturze krajobrazu (pawilony, rzeźby, mosty, kaskady wodne) oraz wegetacji (krajowe i obce gatunki drzew i krzewów). Obecność pawi, bażantów i wiewiórek w Łazienkach przyciąga turystów i mieszkańców. Park Pałacowy w Wilanowie na obrzeżach Warszawy ma swoją historię od drugiej połowy XVII wieku i zajmuje powierzchnię 43 ha. Jego alejki w stylu francuskim nawiązują do dawnych, barokowych form pałacu. Ogród Botaniczny i ogród na dachu Biblioteki Uniwersyteckiej mieszczą bogatą kolekcję rzadkich roślin krajowych i zagranicznych,natomiast palmiarnia w Nowej Oranżerii prezentuje rośliny subtropikalne z całego świata. W granicach miasta znajdują się również Pole Mokotowskie (kiedyś tor wyścigowy), Park Ujazdowski i Park Skaryszewski. Najstarszy park na Pradze został założony w latach 1865-1871. Florę Warszawy można uznać za bardzo bogatą gatunkowo na standardy miejskie. Wynika to głównie z położenia Warszawy na pograniczu kilku dużych krain florystycznych, obejmujących znaczną część terenów przyrodniczo-dziczych (lasy naturalne, tereny podmokłe wzdłuż Wisły) oraz grunty orne, łąki i lasy. Pobliski Rezerwat Przyrody Kampinos jest ostatnią pozostałą częścią Puszczy Mazowieckiej i podlega ochronie prawnej. Lasy Kabat leżą przy południowej granicy miasta i są odwiedzane przez mieszkańców południowych gmin, takich jak Ursynów.W pobliżu znajduje się 13 rezerwatów przyrody, a zaledwie 15 km (9 mil) od Warszawy, środowisko charakteryzuje doskonale zachowany ekosystem z siedliskami zwierząt takich jak wydra, bobry i setki gatunków ptaków. W Warszawie jest też kilka jezior – głównie starorzecza na Czerniakowie i Kamionku. Warszawskie ZOO zajmuje powierzchnię 40 hektarów (99 akrów). Istnieje około 5000 zwierząt reprezentujących blisko 500 gatunków. Choć oficjalnie powstał w 1928 roku, jego korzenie sięgają XVII-wiecznych prywatnych menażerii, często otwartych dla publiczności.W Warszawie jest też kilka jezior – głównie starorzecza na Czerniakowie i Kamionku. Warszawskie ZOO zajmuje powierzchnię 40 hektarów (99 akrów). Istnieje około 5000 zwierząt reprezentujących blisko 500 gatunków. Choć oficjalnie powstał w 1928 roku, jego korzenie sięgają XVII-wiecznych prywatnych menażerii, często otwartych dla publiczności.W Warszawie jest też kilka jezior – głównie starorzecza na Czerniakowie i Kamionku. Warszawskie ZOO zajmuje powierzchnię 40 hektarów (99 akrów). Istnieje około 5000 zwierząt reprezentujących blisko 500 gatunków. Choć oficjalnie powstał w 1928 roku, jego korzenie sięgają XVII-wiecznych prywatnych menażerii, często otwartych dla publiczności.

Dane demograficzne

Pod względem demograficznym Warszawa była najbardziej zróżnicowanym miastem w Polsce, ze znaczną liczbą mieszkańców urodzonych za granicą. Oprócz polskiej większości istniała liczna i dobrze prosperująca mniejszość żydowska. Według cesarskiego spisu ludności z 1897 r. na ogólną liczbę 638 tys. Żydów było 219 tys. (co stanowi 34%). Przed II wojną światową Warszawa gościła drugą co do wielkości populację żydowską na świecie po Nowym Jorku – około 30 procent całkowitej populacji miasta pod koniec lat 30. XX wieku. W 1933 r. 833 500 z 1 178 914 osób zadeklarowało polski jako język ojczysty. Istniała także znacząca społeczność niemiecka. Skład etniczny współczesnej Warszawy jest nieporównywalny z różnorodnością, która istniała prawie 300 lat. Większość współczesnego wzrostu populacji opiera się na migracji wewnętrznej i urbanizacji. W 1939 r.w Warszawie mieszkało około 1 300 000 osób; do 1945 r. populacja spadła do 420 000. W pierwszych latach powojennych wzrost liczby ludności był wysoki, a miasto wkrótce zaczęło cierpieć z powodu braku mieszkań i mieszkań dla nowych przybyszów. Pierwszym środkiem zaradczym było powiększenie powierzchni Warszawy (1951) – jednak władze miasta nadal były zmuszone do wprowadzania ograniczeń; mogli przebywać jedynie małżonkowie i dzieci stałych mieszkańców oraz niektóre osoby o znaczeniu publicznym (wybitni specjaliści, artyści, inżynierowie). Wpłynęło to negatywnie na wizerunek przeciętnego warszawiaka, który był postrzegany jako bardziej uprzywilejowany niż migrujący ze wsi, miasteczek czy innych miast. Podczas gdy wszystkie ograniczenia dotyczące rejestracji miejsca zamieszkania zostały zniesione w 1990 r.,negatywna opinia warszawiaków w jakiejś formie trwa do dziś.

Populacja imigrantów

Podobnie jak większość europejskich stolic, Warszawa może pochwalić się populacją urodzonych za granicą, która jest znacznie większa niż w innych miastach, chociaż nie zbliża się do liczb reprezentujących Madryt czy Rzym. W 2019 roku oszacowano, że 40 000 osób mieszkających w Warszawie urodziło się za granicą. Spośród nich najważniejszą grupą byli Ukraińcy, Wietnamczycy, Białorusini, Rosjanie i Hindusi.

Religia

Przez całe swoje istnienie Warszawa była miastem wielokulturowym i wieloreligijnym. Według spisu z 1901 r. na 711.988 mieszkańców 56,2% stanowili katolicy, 35,7% Żydzi, 5% grekokatolicy i 2,8% protestanci. Osiem lat później, w 1909 r., było 281754 Żydów (36,9%), 18189 protestantów (2,4%) i 2818 mariawitów (0,4%). Doprowadziło to do budowy setek miejsc kultu religijnego we wszystkich częściach miasta. Większość z nich została zniszczona w następstwie Powstania Warszawskiego w 1944 roku. Po wojnie nowe komunistyczne władze Polski zniechęciły do ​​budowy kościołów i tylko nieliczne zostały odbudowane. Archidiecezja warszawska i diecezja warszawsko-praska to dwie działające w mieście dzielnice kościelne, obsługujące liczną, liczącą 1,4 mln ludność rzymskokatolicką.Diecezja luterańska warszawska jest jedną z sześciu w Polsce; jego główną świątynią jest Kościół Świętej Trójcy z 1782 roku, jeden z najważniejszych zabytków Warszawy. Parafia Ewangelicko-Reformowana (kalwińska) stoi na czele Polskiego Kościoła Reformowanego. Główną cerkwią prawosławnych jest praska katedra św. Marii Magdaleny z 1869 r. Gmina Wyznaniowa Żydowska jest jedną z ośmiu w kraju; W mieście rezyduje Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich. Działają również 3 synagogi, z których jedna to przedwojenna synagoga Nożyków przeznaczona dla ortodoksyjnych Żydów. Muzułmanom służy Centrum Kultury Islamskiej na Ochocie i mały meczet w Wilanowie.Parafia Ewangelicko-Reformowana (kalwińska) stoi na czele Polskiego Kościoła Reformowanego. Główną cerkwią prawosławnych jest praska katedra św. Marii Magdaleny z 1869 r. Gmina Wyznaniowa Żydowska jest jedną z ośmiu w kraju; W mieście rezyduje Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich. Działają również 3 synagogi, z których jedna to przedwojenna synagoga Nożyków przeznaczona dla ortodoksyjnych Żydów. Muzułmanom służy Centrum Kultury Islamskiej na Ochocie i mały meczet w Wilanowie.Parafia Ewangelicko-Reformowana (kalwińska) stoi na czele Polskiego Kościoła Reformowanego. Główną cerkwią prawosławnych jest praska katedra św. Marii Magdaleny z 1869 r. Gmina Wyznaniowa Żydowska jest jedną z ośmiu w kraju; W mieście rezyduje Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich. Działają również 3 synagogi, z których jedna to przedwojenna synagoga Nożyków przeznaczona dla ortodoksyjnych Żydów. Muzułmanom służy Centrum Kultury Islamskiej na Ochocie i mały meczet w Wilanowie.Działają również 3 synagogi, z których jedna to przedwojenna synagoga Nożyków przeznaczona dla ortodoksyjnych Żydów. Muzułmanom służy Centrum Kultury Islamskiej na Ochocie i mały meczet w Wilanowie.Działają również 3 synagogi, z których jedna to przedwojenna synagoga Nożyków przeznaczona dla ortodoksyjnych Żydów. Muzułmanom służy Centrum Kultury Islamskiej na Ochocie i mały meczet w Wilanowie.

rząd i politycy

Warszawa jako stolica Polski jest politycznym centrum kraju. Znajdują się tam wszystkie urzędy państwowe, w tym Sejm RP, Kancelaria Prezydenta i Sąd Najwyższy. W polskim parlamencie miasto i okolice reprezentuje 31 posłów (na 460). Dodatkowo Warszawa wybiera dwóch eurodeputowanych (posłów do Parlamentu Europejskiego). Sejm, niższa izba polskiego parlamentu, znajduje się w Warszawie przy ulicy Wiejskiej. Sejm liczy 460 posłów (w języku polskim deputowany lub poseł). Jest wybierany w głosowaniu powszechnym, a przewodniczy mu marszałek zwany Marszałkiem Sejmu.

Samorząd

Samorząd miejski istniał w Warszawie do II wojny światowej i został przywrócony w 1990 r. (w czasach komunistycznych w Warszawie działała Rada Narodowa – Miejska Rada Narodowa). Od 1990 r. system administracji miejskiej był kilkakrotnie zmieniany – także w wyniku reformy przywracającej powiaty, odwołanej w 1975 r. Ostatecznie, zgodnie z Ustawą Warszawską, miasto podzielone jest na 18 dzielnic i tworzy jeden powiat miejski z zjednoczony samorząd miejski. Podstawową jednostką podziału terytorialnego w Polsce jest gmina. Miasto to też gmina – ale z prawami miejskimi. Zarówno miastami, jak i gminami rządzi burmistrz – ale w gminach burmistrzem jest wójt, natomiast w miastach burmistrz. Niektóre większe miasta uzyskują uprawnienia, czyli zadania i przywileje,które posiadają jednostki drugiego stopnia podziału terytorialnego – powiaty. Przykładem takiego uprawnienia jest rejestracja samochodu: gmina nie może rejestrować samochodów, jest to zadanie powiatu (tzn. numer rejestracyjny zależy od powiatu, w którym samochód został zarejestrowany, a nie od gminy). W tym przypadku mówimy „powiat miejski” lub powiat grodzki. Takimi miastami są np. Lublin, Kraków, Gdańsk i Poznań. W Warszawie jej dzielnice dodatkowo posiadają niektóre uprawnienia powiatowe – jak wspomniana już rejestracja samochodów. Np. Wola ma swój dowód, a Ursynów swój (a auta z Woli mają inny numer rejestracyjny niż te z Ursynowa). Ale np. dzielnice w Krakowie nie mają uprawnień powiatowych,więc numery meldunkowe w Krakowie są tego samego typu dla wszystkich dzielnic. Władzę ustawodawczą w Warszawie sprawuje jednoizbowa Rada Miasta, która liczy 60 członków. Członkowie Rady wybierani są bezpośrednio co pięć lat (od wyborów w 2018 r.). Jak większość ciał ustawodawczych, rada miejska dzieli się na komisje, które sprawują nadzór nad różnymi funkcjami władz miejskich. Projekty uchwalone zwykłą większością głosów trafiają do prezydenta Warszawy, który może je podpisać. Jeśli burmistrz zawetuje projekt ustawy, rada ma 30 dni na odrzucenie weta większością dwóch trzecich głosów. Każda z 18 odrębnych dzielnic miejskich posiada własną radę (Rada dzielnica). Ich obowiązki skupiają się na pomocy Prezydentowi i Radzie Miasta, a także nadzorowaniu różnych spółek komunalnych,mienie i szkoły należące do miasta. Przewodniczący każdej z Rad Powiatowych nazywany jest Burmistrzem i wybierany przez Radę Gminy spośród kandydatów zgłoszonych przez Prezydenta Warszawy. Prezydent Warszawy nazywany jest Prezydentem. Generalnie w Polsce burmistrzów większych miast nazywa się prezydentami – tj. miast liczących ponad 100 tysięcy osób lub które miały prezydenta przed 1990 rokiem. Pierwszym prezydentem Warszawy był Jan Andrzej Menich (1695–1696). W latach 1975-1990 prezydenci Warszawy kierowali jednocześnie wojewodą warszawskim. Od 1990 roku prezydent Warszawy wybierany był przez radę miejską. W latach 1994–1999 burmistrz dzielnicy Centrum był automatycznie wyznaczany na prezydenta Warszawy: burmistrza Centrum wybierała rada dzielnicy Centrum, a radę wybierali wyłącznie mieszkańcy Centrum.Od 2002 roku prezydenta Warszawy wybierają wszyscy warszawiacy. Prezydentem Warszawy jest Rafał Trzaskowski. Pierwszym prezydentem wybranym według tych zasad był Lech Kaczyński. Po wyborze na Prezydenta RP (grudzień 2005 r.) zrezygnował z funkcji burmistrza w przeddzień objęcia urzędu. Siedziba polskich agencji rządowych w Warszawie

Dzielnice

Do 1994 roku w Warszawie istniało 7 dzielnic: Śródmieście, Praga Północ, Praga Południe, Żoliborz, Wola, Ochota i Mokotów. W latach 1994-2002 istniało 11 dzielnic: Centrum, Białołęka, Targówek, Rembertów, Wawer, Wilanów, Ursynów, Włochy, Ursus, Bemowo i Bielany. W 2002 r. włączono miasto Wesoła i ustanowiono podział terytorialny Warszawy w następujący sposób: Warszawa jest powiatem, a dalej dzieli się na 18 dzielnic (dzielnica), z których każda ma własny organ administracyjny. Każda z dzielnic jest zwyczajowo podzielona na kilka dzielnic, które nie mają statusu prawnego ani administracyjnego. Warszawa posiada dwie historyczne dzielnice: Stare Miasto i Nowe Miasto w dzielnicy Śródmieście.

Gospodarka

Warszawa jest wiodącym ośrodkiem gospodarczym i finansowym Europy Środkowej, Grupy Wyszehradzkiej i Inicjatywy Trójmorza. W 2019 r. Produkt Krajowy Brutto (PKB) miasta oszacowano na 94 mld euro (105 mld dolarów), co plasuje Warszawę wśród najbogatszych regionów Unii Europejskiej; generuje około 1/6 całkowitego PKB Polski i dochodu narodowego kraju. W 2020 r. Warszawa została sklasyfikowana jako miasto świata alfa (znane również jako „główne miasto globalne, które łączy regiony gospodarcze z gospodarką światową”) przez grupę badawczą Globalization and World Cities z Loughborough University, stawiając ją na równi z takimi miastami, jak: jak Sydney, Stambuł, Amsterdam czy Seul. Centrum Warszawy (Śródmieście) i komercyjna Wola są siedzibą nie tylko wielu instytucji państwowych i agencji rządowych,ale także do wielu firm krajowych i międzynarodowych. W 2017 roku w mieście zarejestrowanych było 423 000 przedsiębiorstw. Rosnąca społeczność biznesowa Warszawy została dostrzeżona w skali globalnej, regionalnej i krajowej; w 2019 roku Warszawa była jedną z najlepszych destynacji dla inwestorów zagranicznych w Europie. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia w Warszawie wyniosła 1,3% i była najniższa w kraju. Zakupy i konsumpcjonizm to ważny element gospodarki Warszawy – główną ulicą handlową jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.W 2017 roku w mieście zarejestrowanych było 423 000 przedsiębiorstw. Rosnąca społeczność biznesowa Warszawy została dostrzeżona w skali globalnej, regionalnej i krajowej; w 2019 roku Warszawa była jedną z najlepszych destynacji dla inwestorów zagranicznych w Europie. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia w Warszawie wyniosła 1,3% i była najniższa w kraju. Zakupy i konsumpcjonizm to ważny element gospodarki Warszawy – główną ulicą handlową jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.W 2017 roku w mieście zarejestrowanych było 423 000 przedsiębiorstw. Rosnąca społeczność biznesowa Warszawy została dostrzeżona w skali globalnej, regionalnej i krajowej; w 2019 roku Warszawa była jedną z najlepszych destynacji dla inwestorów zagranicznych w Europie. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia w Warszawie wyniosła 1,3% i była najniższa w kraju. Zakupy i konsumpcjonizm to ważny element gospodarki Warszawy – główną ulicą handlową jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.Rosnąca społeczność biznesowa Warszawy została dostrzeżona w skali globalnej, regionalnej i krajowej; w 2019 roku Warszawa była jedną z najlepszych destynacji dla inwestorów zagranicznych w Europie. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia w Warszawie wyniosła 1,3% i była najniższa w kraju. Zakupy i konsumpcjonizm to ważny element gospodarki Warszawy – główną ulicą handlową jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.Rosnąca społeczność biznesowa Warszawy została dostrzeżona w skali globalnej, regionalnej i krajowej; w 2019 roku Warszawa była jedną z najlepszych destynacji dla inwestorów zagranicznych w Europie. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia w Warszawie wyniosła 1,3% i była najniższa w kraju. Zakupy i konsumpcjonizm to ważny element gospodarki Warszawy – główną ulicą handlową jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.w 2019 roku Warszawa była jedną z najlepszych destynacji dla inwestorów zagranicznych w Europie. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia w Warszawie wyniosła 1,3% i była najniższa w kraju. Zakupy i konsumpcjonizm to ważny element gospodarki Warszawy – główną ulicą handlową jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.w 2019 roku Warszawa była jedną z najlepszych destynacji dla inwestorów zagranicznych w Europie. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia w Warszawie wyniosła 1,3% i była najniższa w kraju. Zakupy i konsumpcjonizm to ważny element gospodarki Warszawy – główną ulicą handlową jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.gospodarka – główną ulicą handlu jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.gospodarka – główną ulicą handlu jest Nowy Świat i Trakt Królewski. Jednak większość detalistów decyduje się na działalność w centralnych centrach handlowych i galeriach, takich jak Złote Tarasy-Złote Tarasy, Galeria Mokotów i Westfield Arkadia – jeden z największych kompleksów handlowych w Europie. Towary luksusowe lub ekskluzywne, a także markowe etykiety można znaleźć w domu towarowym Vitkac i wokół Frascati.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Pierwsza giełda warszawska powstała w 1817 roku i działała do II wojny światowej. Została przywrócona w kwietniu 1991 roku, po upadku komunistycznej gospodarki planowej i przywróceniu gospodarki wolnorynkowej. Dziś Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) jest według wielu wskaźników największym rynkiem w regionie, z 433 spółkami notowanymi i łączną kapitalizacją 1 bln zł na dzień 26 listopada 2020 r. Od 1991 do 2000 r. giełda była, o ironio, mieścił się w budynku używanym wcześniej jako siedziba komunistycznej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR).

Przemysł

Do najważniejszych branż i sektorów przemysłowych należą: high-tech, elektrotechniczny, chemiczny, kosmetyczny, budowlany, spożywczy, poligraficzny, metalurgiczny, maszynowy i odzieżowy. Większość zakładów i obiektów produkcyjnych jest skoncentrowana na terenie Warszawskiego Okręgu Przemysłowego WOP, który położony jest wokół peryferyjnych miejscowości miasta, takich jak Praga, Pruszków, Sochaczew, Piaseczno, Marki i Żyrardów. Warszawa rozwinęła szczególnie silny rynek/sektor handlowy, stanowiący około 13% całkowitej powierzchni handlowej w kraju. Po II wojnie światowej władze zdecydowały, że miasto zostanie przekształcone w główny ośrodek przemysłowy (przemysł ciężki) i produkcyjny. W rezultacie w mieście i wokół niego powstały liczne duże fabryki i zakłady produkcyjne.Do największych należały Huta Warszawa (obecnie Arcelor), Fabryka Samochodów FSO i Ursus SA. FSO, założone w 1951 roku, było niegdyś najbardziej prosperującą w Warszawie korporacją. Wśród montowanych tam przez dziesięciolecia godne uwagi pojazdy to m.in. Warszawa, Syrena, Fiat 125p i Polonez. W 1995 roku fabrykę kupił południowokoreański producent samochodów Daewoo, który montował tam Tico, Espero, Nubia, Tacuma, Leganza, Lanos i Matiz na rynek europejski. Firma jest już nieistniejąca. Fabryka w Ursusie została otwarta w 1893 roku i nadal działa. Przez całą jego historię montowano tam różne maszyny – motocykle, pojazdy wojskowe, ciężarówki i autobusy. Od II wojny światowej produkowała wyłącznie traktory.najbardziej prosperująca korporacja. Wśród montowanych tam przez dziesięciolecia godne uwagi pojazdy to m.in. Warszawa, Syrena, Fiat 125p i Polonez. W 1995 roku fabrykę kupił południowokoreański producent samochodów Daewoo, który montował tam Tico, Espero, Nubia, Tacuma, Leganza, Lanos i Matiz na rynek europejski. Firma jest już nieistniejąca. Fabryka w Ursusie została otwarta w 1893 roku i nadal działa. Przez całą jego historię montowano tam różne maszyny – motocykle, pojazdy wojskowe, ciężarówki i autobusy. Od II wojny światowej produkowała wyłącznie traktory.najbardziej prosperująca korporacja. Wśród montowanych tam przez dziesięciolecia godne uwagi pojazdy to m.in. Warszawa, Syrena, Fiat 125p i Polonez. W 1995 roku fabrykę kupił południowokoreański producent samochodów Daewoo, który montował tam Tico, Espero, Nubia, Tacuma, Leganza, Lanos i Matiz na rynek europejski. Firma jest już nieistniejąca. Fabryka w Ursusie została otwarta w 1893 roku i nadal działa. Przez całą jego historię montowano tam różne maszyny – motocykle, pojazdy wojskowe, ciężarówki i autobusy. Od II wojny światowej produkowała wyłącznie traktory.Lanos i Matiz tam na rynek europejski. Firma jest już nieistniejąca. Fabryka w Ursusie została otwarta w 1893 roku i nadal działa. Przez całą jego historię montowano tam różne maszyny – motocykle, pojazdy wojskowe, ciężarówki i autobusy. Od II wojny światowej produkowała wyłącznie traktory.Lanos i Matiz tam na rynek europejski. Firma jest już nieistniejąca. Fabryka w Ursusie została otwarta w 1893 roku i nadal działa. Przez całą jego historię montowano tam różne maszyny – motocykle, pojazdy wojskowe, ciężarówki i autobusy. Od II wojny światowej produkowała wyłącznie traktory.

Media i film

Warszawa jest centrum medialnym Polski, a także siedzibą głównej siedziby TVP oraz innych licznych lokalnych i ogólnopolskich stacji telewizyjnych i radiowych, takich jak Polskie Radio, TVN, Polsat, TV4, TV Puls, Canal+ Polska, Cyfra+ i MTV Poland. Od maja 1661 w Warszawie drukowano pierwszą polską gazetę, polski zwyczajny Merkury. Miasto jest także stolicą poligraficzną Polski, z szeroką gamą krajowych i zagranicznych periodyków o zróżnicowanych poglądach, a krajowe gazety są niezwykle konkurencyjne. „Rzeczpospolita”, „Gazeta Wyborcza” i „Dziennik Polska-Europa-Świat”, duże ogólnopolskie dzienniki, mają swoją siedzibę w Warszawie. Warszawa ma również spory przemysł filmowy i telewizyjny. W mieście działa kilka wytwórni filmowych i studiów. Wśród firm filmowych są TOR, Czołówka,Zebra i Kadr, która stoi za kilkoma międzynarodowymi produkcjami filmowymi. Od II wojny światowej Warszawa jest najważniejszym ośrodkiem produkcji filmowej w Polsce. Pojawił się także w wielu filmach, polskich i zagranicznych, m.in.: „Kanał” i „Korczaku” Andrzeja Wajdy czy „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego, m.in. nagrodzonym Oscarem „Pianistą” Romana Polańskiego. która od 1955 roku gromadzi i konserwuje polską kulturę filmową.w tym zdobywca Oscara Pianista Romana Polańskiego. Mieści się tu także Filmoteka Narodowa, która od 1955 roku gromadzi i przechowuje polską kulturę filmową.w tym zdobywca Oscara Pianista Romana Polańskiego. Mieści się tu także Filmoteka Narodowa, która od 1955 roku gromadzi i przechowuje polską kulturę filmową.

Edukacja

Warszawa posiada jedne z najlepszych uczelni wyższych w Polsce. Jest domem dla czterech głównych uniwersytetów i ponad 62 mniejszych szkół wyższych. Ogólna liczba uczniów wszystkich klas kształcenia w Warszawie wynosi prawie 500 tys. (29,2% ludności miasta; 2002). Liczba studentów wyższych uczelni to ponad 280 tys. Większość renomowanych uczelni to uczelnie publiczne, ale w ostatnich latach nastąpił również wzrost liczby uczelni prywatnych. Uniwersytet Warszawski powstał w 1816 roku, kiedy rozbiory Polski oddzieliły Warszawę od najstarszego i najbardziej wpływowego polskiego ośrodka akademickiego, jakim jest Kraków. Politechnika Warszawska jest drugą akademicką uczelnią techniczną w kraju i jedną z największych w Europie Środkowo-Wschodniej, zatrudniającą 2000 profesorów.Inne instytucje szkolnictwa wyższego to Warszawski Uniwersytet Medyczny, największa uczelnia medyczna w Polsce i jedna z najbardziej prestiżowych; Akademia Obrony Narodowej, najwyższa wojskowa uczelnia akademicka w Polsce; Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, najstarsza i największa szkoła muzyczna w Polsce i jedna z największych w Europie; Szkoła Główna Handlowa, najstarsza i najbardziej renomowana uczelnia ekonomiczna w kraju; SGGW, największa uczelnia rolnicza, założona w 1818 r.; oraz Wyższa Szkoła Humanistyczno-Społeczna, pierwsza w kraju niepubliczna uczelnia świecka. Warszawa posiada liczne biblioteki, z których wiele zawiera bogate zbiory dokumentów historycznych. Najważniejszą biblioteką pod względem zbiorów dokumentów historycznych jest Biblioteka Narodowa.Biblioteka posiada w swoich zbiorach 8,2 mln woluminów. Utworzona w 1928 r. uważa się za następcę Biblioteki Załuskich, największej w Polsce i jednej z pierwszych i największych bibliotek na świecie. Kolejna ważna biblioteka – założona w 1816 r. Biblioteka Uniwersytecka, posiada ponad 2 miliony pozycji . Budynek został zaprojektowany przez architektów Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego i otwarty 15 grudnia 1999 roku. Otoczony jest zielenią. Ogród Biblioteki Uniwersyteckiej, zaprojektowany przez Irenę Bajerską, został otwarty 12 czerwca 2002 roku. Jest to jeden z największych ogrodów dachowych w Europie o powierzchni ponad 10 000 m2 (110 000 stóp kwadratowych), z roślinami o powierzchni 5111 m2 (55 010 stóp kwadratowych). ). Jako ogród uniwersytecki jest codziennie otwarty dla publiczności.uważa się za następcę Biblioteki Załuskich, największej w Polsce i jednej z pierwszych i największych bibliotek na świecie. Inna ważna biblioteka – Biblioteka Uniwersytecka, założona w 1816 r., posiada ponad dwa miliony obiektów. Budynek został zaprojektowany przez architektów Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego i otwarty 15 grudnia 1999 roku. Otoczony jest zielenią. Ogród Biblioteki Uniwersyteckiej, zaprojektowany przez Irenę Bajerską, został otwarty 12 czerwca 2002 roku. Jest to jeden z największych ogrodów dachowych w Europie o powierzchni ponad 10 000 m2 (110 000 stóp kwadratowych), z roślinami o powierzchni 5111 m2 (55 010 stóp kwadratowych). ). Jako ogród uniwersytecki jest codziennie otwarty dla publiczności.uważa się za następcę Biblioteki Załuskich, największej w Polsce i jednej z pierwszych i największych bibliotek na świecie. Inna ważna biblioteka – Biblioteka Uniwersytecka, założona w 1816 r., posiada ponad dwa miliony obiektów. Budynek został zaprojektowany przez architektów Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego i otwarty 15 grudnia 1999 roku. Otoczony jest zielenią. Ogród Biblioteki Uniwersyteckiej, zaprojektowany przez Irenę Bajerską, został otwarty 12 czerwca 2002 roku. Jest to jeden z największych ogrodów dachowych w Europie o powierzchni ponad 10 000 m2 (110 000 stóp kwadratowych), z roślinami o powierzchni 5111 m2 (55 010 stóp kwadratowych). ). Jako ogród uniwersytecki jest codziennie otwarty dla publiczności.Budynek został zaprojektowany przez architektów Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego i otwarty 15 grudnia 1999 roku. Otoczony jest zielenią. Ogród Biblioteki Uniwersyteckiej, zaprojektowany przez Irenę Bajerską, został otwarty 12 czerwca 2002 roku. Jest to jeden z największych ogrodów dachowych w Europie o powierzchni ponad 10 000 m2 (110 000 stóp kwadratowych), z roślinami o powierzchni 5111 m2 (55 010 stóp kwadratowych). ). Jako ogród uniwersytecki jest codziennie otwarty dla publiczności.Budynek został zaprojektowany przez architektów Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego i otwarty 15 grudnia 1999 roku. Otoczony jest zielenią. Ogród Biblioteki Uniwersyteckiej, zaprojektowany przez Irenę Bajerską, został otwarty 12 czerwca 2002 roku. Jest to jeden z największych ogrodów dachowych w Europie o powierzchni ponad 10 000 m2 (110 000 stóp kwadratowych), z roślinami o powierzchni 5111 m2 (55 010 stóp kwadratowych). ). Jako ogród uniwersytecki jest codziennie otwarty dla publiczności.

Transport

Warszawa jest znaczącym węzłem komunikacyjnym łączącym Europę Zachodnią, Środkową i Wschodnią. Miasto ma dobrą sieć autobusów i stale rozwijającą się prostopadłą linię metra, kursującą z północy na południe i ze wschodu na zachód. System tramwajowy jest jednym z największych w Europie, o łącznej długości 132 km (82 mil). W wyniku zwiększonych inwestycji zagranicznych, wzrostu gospodarczego i dofinansowania z UE miasto podjęło się budowy nowych dróg, wiaduktów i mostów. Organem nadzorującym jest Zarząd Dróg Miejskich (ZDM). Warszawa nie ma kompletnego systemu obwodnic, a większość ruchu przechodzi bezpośrednio przez centrum miasta, co prowadzi do jedenastego najwyższego poziomu zatłoczenia w Europie. Obwodnica Warszawy ma się składać z trzech dróg ekspresowych: S2 (południowa), S8 (północno-zachodnia) i S17 (wschodnia). S8 i część S2 są otwarte,S2 ma być gotowy do czerwca 2021 r. Autostrada A2 otwarta w czerwcu 2012 r. biegnie na zachód od Warszawy i stanowi bezpośrednie połączenie autostradowe z Łodzią, Poznaniem i docelowo z Berlinem. Miasto posiada dwa międzynarodowe porty lotnicze: Lotnisko Chopina, położone zaledwie 10 kilometrów (6,2 mil) od centrum miasta oraz Lotnisko Warszawa-Modlin, położone 35 kilometrów (22 mil) na północ, otwarte w lipcu 2012 roku. Lotniska im. Fryderyka Chopina w Warszawie jest zdecydowanie największym portem lotniczym w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. a także nazywany był „najważniejszym i największym lotniskiem w Europie Środkowej”. Komunikacja miejska obejmuje również kolej lekką linię Warszawską Kolej Dojazdową, kolej miejską Szybka Kolej Miejska,kolej regionalna Koleje Mazowieckie (Koleje Mazowieckie) oraz systemy rowerów publicznych (Veturilo). Autobusami, tramwajami, koleją miejską i metrem zarządza Warszawski Transport Publiczny (WTP, Warszawski Transport Publiczny). Kolej regionalną i lekką obsługiwane są przez Polskie Koleje Państwowe (PKP). Istnieją również podmiejskie linie autobusowe obsługiwane przez prywatnych operatorów. Usługi autobusowe obejmują całe miasto, z około 170 trasami o łącznej długości około 2603 kilometrów (1617 mil) i z około 1600 pojazdami. Pierwszy odcinek warszawskiego metra został oddany do użytku w 1995 roku, początkowo z 11 stacjami. Od 2020 roku ma 34 stacje o długości około 32 km (20 mil). Główny dworzec kolejowy to Warszawa Centralna obsługująca zarówno ruch krajowy do prawie każdego większego miasta w Polsce, jak i połączenia międzynarodowe.Istnieje również pięć innych głównych stacji kolejowych i kilka mniejszych stacji podmiejskich. Komunikacja miejska w Warszawie

Culture

Music and theatre

Dzięki licznym lokalom muzycznym, w tym Teatrowi Wielkiemu, Operze Narodowej, Operze Kameralnej, Filharmonii Narodowej i Teatrowi Narodowemu, a także teatrom muzycznym Roma i Buffo oraz Sali Kongresowej w PKiN, Warszawa jest gospodarzem wielu imprez i festiwali. Wśród wydarzeń wartych szczególnej uwagi są: Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień, Jazz Jamboree, Warsaw Summer Jazz Days, Międzynarodowy Konkurs Wokalny im. Stanisława Moniuszki, Festiwal Mozartowski, Festiwal Muzyki Dawnej. Warszawa jest również uważana za jedno z europejskich centrów undergroundowej muzyki elektronicznej z bardzo atrakcyjną sceną muzyki house i techno. Warszawa jest siedzibą ponad 30 głównych teatrów rozsianych po całym mieście,m.in. Teatr Narodowy (rok założenia 1765) i Teatr Wielki (rok założenia 1778). Warszawa przyciąga także wielu młodych reżyserów i wykonawców spoza nurtu, którzy wzbogacają kulturę teatralną miasta. Ich spektakle można oglądać głównie w mniejszych teatrach i Domach Kultury, głównie poza Śródmieściem (Centralna Warszawa). Warszawa jest gospodarzem Międzynarodowych Spotkań Teatralnych. Od 1833 r. do wybuchu II wojny światowej Plac Teatralny był centrum kulturalnym kraju i siedzibą różnych teatrów. Plac Teatralny i jego okolice były miejscem licznych parad, obchodów świąt państwowych, balów karnawałowych i koncertów. W gmachu głównym mieścił się Teatr Wielki w latach 1833-1834, Teatr Rozmaitości w latach 1836-1924, a następnie Teatr Narodowy, w latach 1919-1924 Teatr Reduta,a od 1928 do 1939 – Teatr Nowy, który wystawiał współczesne dramaty poetyckie, m.in. w reżyserii Leona Schillera. W pobliżu w Ogrodzie Saskim w latach 1870-1939 działał Teatr Letni, a w w okresie międzywojennym w skład zespołu teatralnego wchodził także pierwszy warszawski kabaret literacki Momus oraz teatr muzyczny Leona Schillera Melodram. Teatr Wojciecha Bogusławskiego (1922–26) był najlepszym przykładem „polskiego teatru monumentalnego”. Od połowy lat 30. w gmachu Teatru Wielkiego mieścił się Instytut Sztuk Dramatycznych Upati – pierwsza państwowa akademia sztuki dramatycznej z wydziałem aktorskim i wydziałem reżyserii.w Ogrodzie Saskim w latach 1870-1939 działał Teatr Letni, aw okresie międzywojennym w skład zespołu teatralnego wchodził także pierwszy warszawski kabaret literacki Momus oraz teatr muzyczny Leona Schillera Melodram. Teatr Wojciecha Bogusławskiego (1922–26) był najlepszym przykładem „polskiego teatru monumentalnego”. Od połowy lat 30. w gmachu Teatru Wielkiego mieścił się Instytut Sztuk Dramatycznych Upati – pierwsza państwowa akademia sztuki dramatycznej z wydziałem aktorskim i wydziałem reżyserii.w Ogrodzie Saskim w latach 1870-1939 działał Teatr Letni, aw okresie międzywojennym w skład zespołu teatralnego wchodził także pierwszy warszawski kabaret literacki Momus oraz teatr muzyczny Leona Schillera Melodram. Teatr Wojciecha Bogusławskiego (1922–26) był najlepszym przykładem „polskiego teatru monumentalnego”. Od połowy lat 30. w gmachu Teatru Wielkiego mieścił się Instytut Sztuk Dramatycznych Upati – pierwsza państwowa akademia sztuki dramatycznej z wydziałem aktorskim i wydziałem reżyserii.Polski teatr monumentalny”. Od połowy lat 30. w gmachu Teatru Wielkiego mieścił się Instytut Sztuki Dramatycznej Upati – pierwsza państwowa akademia sztuki dramatycznej z wydziałem aktorskim i wydziałem reżyserii.Polski teatr monumentalny”. Od połowy lat 30. w gmachu Teatru Wielkiego mieścił się Instytut Sztuki Dramatycznej Upati – pierwsza państwowa akademia sztuki dramatycznej z wydziałem aktorskim i wydziałem reżyserii.

Museums and art galleries

W Warszawie istnieje ponad 60 muzeów i galerii dostępnych dla publiczności. Jako ciekawe przykłady ekspozycji najbardziej godne uwagi są: pierwsze na świecie Muzeum Plakatu z jedną z największych kolekcji plakatów artystycznych na świecie oraz Muzeum Historii Żydów Polskich. Do najbardziej prestiżowych należą Muzeum Narodowe z kolekcją dzieł o pochodzeniu od starożytności po epokę współczesną oraz jedna z najlepszych kolekcji malarstwa w kraju, w tym niektóre obrazy z prywatnej kolekcji Adolfa Hitlera oraz Muzeum Wojska Polskiego, którego scenografia przedstawia historię uzbrojenia. Kolekcje pałaców łazienkowskich i wilanowskich skupiają się na malarstwie „starych mistrzów”,podobnie jak na Zamku Królewskim, w którym eksponowana jest kolekcja Lanckorońskich, w tym dwa obrazy Rembrandta. Pałac w Natolinie, dawna wiejska rezydencja księcia Czartoryskiego, to kolejny obiekt z wnętrzami i parkiem dostępnym dla turystów. Posiadając największą w Polsce prywatną kolekcję sztuki, Muzeum Kolekcji Carrolla Porczyńskiego prezentuje dzieła tak różnych artystów, jak Paris Bordone, Cornelis van Haarlem, José de Ribera, William-Adolphe Bouguereau, Pierre-Auguste Renoir i Vincent van Gogh wraz z kilkoma kopiami arcydzieł malarstwa europejskiego. Piękny hołd dla upadku Warszawy i historii Polski można znaleźć w Muzeum Powstania Warszawskiego i Muzeum Katyńskim, które przechowuje pamięć o tej zbrodni. W Muzeum Powstania Warszawskiego działa również rzadki zachowany i działający zabytkowy teatr stereoskopowy,Warszawski Fotoplastikon. Muzeum Niepodległości przechowuje obiekty patriotyczne i polityczne związane z walkami o niepodległość Polski. Pochodzące z 1936 roku Muzeum Historyczne m.st. Warszawy posiada 60 sal, w których znajduje się stała ekspozycja poświęcona historii Warszawy od jej początków do dnia dzisiejszego. W XVII-wiecznym Królewskim Zamku Ujazdowskim mieści się Centrum Sztuki Współczesnej z kilkoma wystawami stałymi i czasowymi, koncertami, pokazami i warsztatami twórczymi. Centrum realizuje około 500 projektów rocznie. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, najstarsze miejsce wystawiennicze w Warszawie, z tradycją sięgającą połowy XIX wieku organizuje wystawy sztuki współczesnej polskich i międzynarodowych artystów oraz promuje sztukę na wiele innych sposobów. Od 2011 roku Warsaw Gallery Weekend odbywa się w ostatni weekend września.Miasto posiada też osobliwości, takie jak Muzeum Neonów, Muzeum Karykatury, Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego, Muzeum Legii Warszawa, Muzeum Motoryzacji w Otrębusach.

Cuisine and food

Tradycję kulinarną Warszawy kształtowała niegdyś wielokulturowa ludność; jego kuchnia różni się od kuchni innych miast i miasteczek w Polsce. Przez lata kultywowano silne wpływy żydowskie i francuskie, w szczególności śledzie, consommé, bajgle, galaretki i francuskie wypieki lub torty na bazie bezy. Tradycyjne warszawskie jedzenie jest obfite i obejmuje flaki na danie główne, knedle pyza na danie główne i kultową wuzetka (voo-zetka) ciasto czekoladowe na deser. Raki i ryby w żelatynie były klasycznymi daniami w warszawskich restauracjach w latach 20. i 30. XX wieku. Podobnie jak Paryż czy Wiedeń, Warszawa posiadała niegdyś wybitną kulturę kawiarnianą, sięgającą początków XVIII wieku, a stołówki miejskie były miejscem spotkań towarzyskich .Historyczna Pijalnia Czekolady Wedel przy Szpitalnej pozostaje jednym z najbardziej znanych miejsc spotkań towarzyskich. Kawiarnie, cukiernie i cukiernie, takie jak Caffè Nero, Costa Coffee i Starbucks, znajdują się głównie wzdłuż Traktu Królewskiego na New World Street. Tysiące warszawiaków co roku gromadzą się także w pączkarni, aby kupić pączki w Tłusty Czwartek. Restauracje oferujące autentyczną polską kuchnię skupione są wokół Starego Miasta. Różne rożny pochodzenia czeskiego lub węgierskiego (kürtőskalács i trdelník) są również sprzedawane głównie na Starym Mieście. Hala Koszyki to popularne w Warszawie miejsce spotkań, znane z kulinarnej hali. W XX wieku Warszawa słynęła z państwowych barów mlecznych, oferujących tanie fast foody w formie domowych obiadów.Przykładami potraw spopularyzowanych przez te stołówki są zupa pomidorowa, sznycle, frikadeller, sałatka mizeria i wiele innych. Współcześni giganci fast foodów, tacy jak McDonald's, KFC, Subway i Burger King, są następcami barów mlecznych, choć niektóre pojawiły się ponownie w ostatnich latach z powodu powszechnej nostalgii. Lokale gastronomiczne dla smakoszy i haute cuisine znajdują się w pobliżu centrum miasta lub w dzielnicy Frascati . Przewodnik Michelin docenił trzynaście warszawskich restauracji, z których dwie otrzymały gwiazdkę Michelin w 2019 roku. W 2021 roku National Geographic uznał Warszawę za jedno z najlepszych miast dla wegan w Europie. Jako epicentrum wyróżniono Śródmieście Południowe i jego „hipsterską kulturę kulinarną”.Współcześni giganci fast foodów, tacy jak McDonald's, KFC, Subway i Burger King, są następcami barów mlecznych, choć niektóre pojawiły się ponownie w ostatnich latach z powodu powszechnej nostalgii. Lokale gastronomiczne dla smakoszy i haute cuisine znajdują się w pobliżu centrum miasta lub w dzielnicy Frascati . Przewodnik Michelin docenił trzynaście warszawskich restauracji, z których dwie otrzymały gwiazdkę Michelin w 2019 roku. W 2021 roku National Geographic uznał Warszawę za jedno z najlepszych miast dla wegan w Europie. Jako epicentrum wyróżniono Śródmieście Południowe i jego „hipsterską kulturę kulinarną”.Współcześni giganci fast foodów, tacy jak McDonald's, KFC, Subway i Burger King, są następcami barów mlecznych, choć niektóre pojawiły się ponownie w ostatnich latach z powodu powszechnej nostalgii. Lokale gastronomiczne dla smakoszy i haute cuisine znajdują się w pobliżu centrum miasta lub w dzielnicy Frascati . Przewodnik Michelin docenił trzynaście warszawskich restauracji, z których dwie otrzymały gwiazdkę Michelin w 2019 roku. W 2021 roku National Geographic uznał Warszawę za jedno z najlepszych miast dla wegan w Europie. Jako epicentrum wyróżniono Śródmieście Południowe i jego „hipsterską kulturę kulinarną”.Restauracje dla smakoszy i haute cuisine znajdują się w pobliżu centrum miasta lub w sąsiedztwie Frascati. Przewodnik Michelin docenił trzynaście warszawskich restauracji, z których dwie otrzymały gwiazdkę Michelin w 2019 roku. W 2021 roku National Geographic uznał Warszawę za jedno z najlepszych miast dla wegan w Europie. Jako epicentrum wyróżniono Śródmieście Południowe i jego „hipsterską kulturę kulinarną”.Restauracje dla smakoszy i haute cuisine znajdują się w pobliżu centrum miasta lub w sąsiedztwie Frascati. Przewodnik Michelin docenił trzynaście warszawskich restauracji, z których dwie otrzymały gwiazdkę Michelin w 2019 roku. W 2021 roku National Geographic uznał Warszawę za jedno z najlepszych miast dla wegan w Europie. Jako epicentrum wyróżniono Śródmieście Południowe i jego „hipsterską kulturę kulinarną”.

Events

Co roku odbywa się kilka imprez okolicznościowych, w tym m.in. Orange Warsaw Festival z koncertami muzycznymi. Jednym z popularniejszych wydarzeń jest pochód Trzech Mędrców (tzw. Trzech Króli) na Święto Trzech Króli, tuż po Nowym Roku. Papierowe korony są zwykle noszone przez widzów przez cały dzień. W odbywającym się wzdłuż Traktu Królewskim wydarzeniu biorą udział najwyżsi urzędnicy Warszawy oraz rezydujący nieopodal prezydent RP. Nad brzegiem Wisły w noc świętojańską odbywają się wielotysięczne spotkania na festiwalu Wianki. stać się również tradycją i corocznym wydarzeniem w programie wydarzeń kulturalnych Warszawy. Festiwal ma swoje korzenie w spokojnym pogańskim rytuale, w którym dziewczęta unosiły wieńce z ziół na wodzie, aby przewidzieć, kiedy wybiorą się za mąż.I do kogo. W XIX wieku tradycja ta stała się wydarzeniem świątecznym i trwa do dziś. Urząd Miasta organizuje koncerty i inne imprezy. W każdą noc świętojańską, oprócz oficjalnego spławiania wieńców, przeskakiwania przez ogniska i poszukiwania kwiatu paproci, nad brzegiem rzeki odbywają się występy muzyczne, przemówienia dostojników, kiermasze i fajerwerki.Warszawski Multimedialny Park Fontann położony jest w urokliwym miejscu , w pobliżu Starego Miasta i Wisły. Pokazy multimedialne „Woda – Światło – Dźwięk” odbywają się w każdy piątek i sobotę od maja do września o godz. 21.30 (maj i – 9 października). W pozostałe dni powszednie pokazy nie obejmują laserów i dźwięku. Warszawski Festiwal Filmowy, coroczny festiwal, który odbywa się w październiku.Filmy są zazwyczaj wyświetlane w ich oryginalnym języku z polskimi napisami, a uczestniczące w nich kina to Kinoteka (Pałac Nauki i Kultury), Multikino w Złotych Tarasach i Kultura. Podczas festiwalu pokazywanych jest ponad 100 filmów, a najlepsze i najpopularniejsze filmy otrzymują nagrody.

Warsaw Mermaid

Syrena (syrenka) jest symbolem Warszawy i znajduje się na posągach w całym mieście oraz na herbie miasta. Te obrazy są używane co najmniej od połowy XIV wieku. Najstarsza istniejąca pieczęć zbrojna Warszawy pochodzi z 1390 r., składająca się z okrągłej pieczęci otoczonej łacińskim napisem Sigilium Civitatis Varsoviensis (Pieczęć miasta Warszawy). Zapisy miejskie z 1609 roku dokumentują użycie prymitywnej postaci morskiego potwora z żeńską górną częścią ciała i trzymającego miecz w szponach. W 1653 poeta Zygmunt Łaukowski zadaje pytanie: Warszawa silnych murów; dlaczego godło Syrenka z ostrym mieczem podarowali ci królowie? Pomnik Syrenki stoi w samym centrum Rynku Starego Miasta, otoczony fontanną. Z powodu wandalizmuoryginalny pomnik został przeniesiony na teren Muzeum Warszawy – pomnik na placu jest kopią. To nie jedyna syrena w Warszawie. Kolejna znajduje się na brzegu Wisły w pobliżu Mostu Świętokrzyskiego, a druga przy ulicy Karowej. Pochodzenie legendarnej postaci nie jest do końca znane. Najbardziej znana legenda, autorstwa Artura Oppmana, głosi, że dawno temu dwie córki Tritona wyruszyły w podróż przez głębiny mórz i oceanów. Jeden z nich zdecydował się pozostać na wybrzeżu Danii i można go zobaczyć siedzącego przy wejściu do portu w Kopenhadze. Druga syrena dotarła do ujścia Wisły i zanurzyła się w jej wodach. Zatrzymała się na odpoczynek na piaszczystej plaży pod wsią Warszowa, gdzie przyjeżdżali rybacy, aby podziwiać jej piękno i wsłuchać się w jej piękny głos. Chciwy kupiec także słyszał jej pieśni;podążał za rybakami i schwytał syrenę. Inna legenda mówi, że syrena przypłynęła kiedyś do Warszawy znad Bałtyku z miłości do Gryfa, pradawnego obrońcy miasta, który zginął w walce z najazdami szwedzkimi XVII wieku. stulecie. Syrena, chcąc pomścić jego śmierć, objęła stanowisko obrońcy Warszawy, stając się symbolem miasta.Każdy członek Królewskiej Huzary z lekkiej kawalerii Wielkiej Brytanii nosi Dziewicę Warszawską, herb m.st. na lewym rękawie Sukni nr 2 (Serwis). Członkowie 651 Squadron Army Air Corps z Wielkiej Brytanii również noszą Maid of Warsaw na lewym rękawie stroju nr 2 (Służby).Inna legenda mówi, że syrena przypłynęła kiedyś do Warszawy znad Bałtyku z miłości do Gryfa, pradawnego obrońcy miasta, który zginął w walce z najazdami szwedzkimi w XVII wieku. Syrena, chcąc pomścić jego śmierć, objęła stanowisko obrońcy Warszawy, stając się symbolem miasta.Każdy członek Królewskiej Huzary z lekkiej kawalerii Wielkiej Brytanii nosi Dziewicę Warszawską, herb m.st. na lewym rękawie Sukni nr 2 (Serwis). Członkowie 651 Squadron Army Air Corps z Wielkiej Brytanii również noszą Maid of Warsaw na lewym rękawie stroju nr 2 (Służby).Inna legenda mówi, że syrena przypłynęła kiedyś do Warszawy znad Bałtyku z miłości do Gryfa, pradawnego obrońcy miasta, który zginął w walce z najazdami szwedzkimi w XVII wieku. Syrena, chcąc pomścić jego śmierć, objęła stanowisko obrońcy Warszawy, stając się symbolem miasta.Każdy członek Królewskiej Huzary z lekkiej kawalerii Wielkiej Brytanii nosi Dziewicę Warszawską, herb m.st. na lewym rękawie Sukni nr 2 (Serwis). Członkowie 651 Squadron Army Air Corps z Wielkiej Brytanii również noszą Maid of Warsaw na lewym rękawie stroju nr 2 (Służby).stając się symbolem miasta. Każdy członek Królewskiej Huzary Królewskiej brytyjskiej lekkiej kawalerii nosi na lewym rękawie Strój nr 2 (Służbowy) Dziewicę Warszawską, herb miasta Warszawy. Członkowie 651 Squadron Army Air Corps z Wielkiej Brytanii również noszą Maid of Warsaw na lewym rękawie stroju nr 2 (Służby).stając się symbolem miasta. Każdy członek Królewskiej Huzary Królewskiej brytyjskiej lekkiej kawalerii nosi na lewym rękawie Strój nr 2 (Służbowy) Dziewicę Warszawską, herb miasta Warszawy. Członkowie 651 Squadron Army Air Corps z Wielkiej Brytanii również noszą Maid of Warsaw na lewym rękawie stroju nr 2 (Służby).

Sports

9 kwietnia 2008 r. Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz odebrał z rąk burmistrza Stuttgartu Wolfganga Schustera nagrodę Challenge – tablicę pamiątkową przyznaną Warszawie jako Europejskiej Stolicy Sportu w 2008 roku. Stadion Narodowy, na 58 580 miejsc- pojemności stadionu piłkarskiego, zastąpił niedawno zburzony w Warszawie Stadion Dziesięciolecia. Na Stadionie Narodowym odbył się mecz otwarcia, dwa mecze grupowe, ćwierćfinał i półfinał UEFA Euro 2012. W mieście jest też wiele ośrodków sportowych. Większość z tych obiektów to baseny i hale sportowe, wiele z nich wybudowała gmina w ciągu ostatnich kilku lat. Głównym obiektem krytym jest Hala Torwar, wykorzystywana do uprawiania różnych sportów halowych (była to hala EuroBasketu 2009, ale jest również wykorzystywana jako kryte lodowisko).Znajduje się tu również lodowisko pod gołym niebem (Stegny) i tor wyścigów konnych (Służewiec). Najlepsze z miejskich kąpielisk znajduje się w Wodnym Parku Warszawianka, 4 km (2 mil) na południe od centrum przy ulicy Merliniego, gdzie znajduje się basen olimpijski, a także zjeżdżalnie wodne i strefy dla dzieci. najsłynniejsza jest Legia Warszawa – klub wojskowy z ogólnokrajową rozgrywką na Stadionie Wojska Polskiego, tuż na południowy wschód od centrum przy ulicy Łazienkowskiej. Powołani w 1916 r., piętnastokrotnie zdobywali mistrzostwo kraju (ostatnio w 2021 r.) i dziewiętnastokrotnie zdobywali Puchar Polski. W sezonie 1995/96 Ligi Mistrzów UEFA doszli do ćwierćfinału, gdzie przegrali z greckim klubem Panathinaikos. Ich lokalna rywalka, Polonia Warszawa, ma znacznie mniej zwolenników,Udało im się jednak dwukrotnie zdobyć mistrzostwo kraju (w 1946 i 2000 roku) i dwukrotnie zdobyć puchar. Dom Polonii mieści się przy ulicy Konwiktorskiej, dziesięć minut spacerem na północ od Starego Miasta. Polonia spadła z ekstraklasy w 2013 roku z powodu fatalnej sytuacji finansowej. Teraz grają w drugiej lidze (3. liga w Polsce). Drużyna koszykówki Legii Warszawa była jedną z najlepszych drużyn w kraju lat 50. i 60. Teraz startują w PLK, najwyższym poziomie polskiej koszykówki.w 2013 roku z powodu fatalnej sytuacji finansowej. Teraz grają w drugiej lidze (3. liga w Polsce). Drużyna koszykówki Legii Warszawa była jedną z najlepszych drużyn w kraju lat 50. i 60. Teraz startują w PLK, najwyższym poziomie polskiej koszykówki.w 2013 roku z powodu fatalnej sytuacji finansowej. Teraz grają w drugiej lidze (3. liga w Polsce). Drużyna koszykówki Legii Warszawa była jedną z najlepszych drużyn w kraju lat 50. i 60. Teraz startują w PLK, najwyższym poziomie polskiej koszykówki.

Famous people

Jedną z najbardziej znanych osób urodzonych w Warszawie była Maria Skłodowska-Curie, która zdobyła międzynarodowe uznanie dzięki swoim badaniom nad promieniotwórczością i była pierwszą kobietą, która otrzymała Nagrodę Nobla. Znani muzycy to Władysław Szpilman i Fryderyk Chopin. Choć Chopin urodził się we wsi Żelazowa Wola, około 60 km od Warszawy, przeniósł się do miasta z rodziną w wieku siedmiu miesięcy. W 1745 r. urodził się tu Kazimierz Pułaski, polski generał i bohater wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Tamara Łempicka była znaną artystką urodzoną w Warszawie. Urodziła się jako Maria Górska w Warszawie w zamożnych rodzicach, aw 1916 wyszła za mąż za polskiego prawnika Tadeusza Łempickiego. Lepiej niż ktokolwiek inny reprezentowała styl art deco w malarstwie i sztuce. Nathan Alterman, izraelski poeta, urodził się w Warszawie, podobnie jak Moshe Vilenski,izraelski kompozytor, autor tekstów i pianista, który studiował muzykę w Konserwatorium Warszawskim. Rosyjski żydowski poeta i eseista Osip Mandelstam, jeden z czołowych przedstawicieli ameistycznej szkoły poezji, urodził się w Warszawie, gdy była częścią Imperium Rosyjskiego. Inne godne uwagi to Samuel Goldwyn, założyciel Goldwyn Pictures, matematyk Benoit Mandelbrot, fizyk Joseph Rotblat, biochemik Casimir Funk i Moshe Prywes, izraelski lekarz, który był pierwszym rektorem Uniwersytetu Ben-Guriona na Negewie. Warszawa była ukochanym miastem Izaaka Bashevisa Singera, o którym pisał w wielu swoich powieściach: „Warszawa właśnie została zniszczona. ", on napisał.Znani sportowcy urodzeni w Warszawie to piłkarz Robert Lewandowski i tenisistka Iga Świątek.

Rankingi

Największe stolice Unii Europejskiej: 7. miejsce (2020). Najdroższe miasta: 113 na 144. Wskaźnik żywotności: 32. miejsce (2012)

Stosunki międzynarodowe

Miasta partnerskie – miasta siostrzane

Warszawa jest miastem partnerskim:

Partnerstwo i przyjaźń

Warszawa współpracuje również z:

Zobacz też

Bitwa Warszawska Zniszczenie Warszawy Lista najwyższych budynków w Warszawie Lista honorowych obywateli Warszawy Nazwy ulic Warszawy Turystyka w Polsce Układ Warszawski (ujednoznacznienie) Warszawa obóz koncentracyjny Warszawa dialekt warszawska straż pożarna Legia Warszawa

Uwagi

Bibliografia

Bibliografia

Dalsze czytanie

Zewnętrzne linki

Oficjalna strona internetowa (w języku angielskim)

Original article in language