Powstanie Norylskie

Article

May 23, 2022

Powstanie Norylskie było powstaniem więźniów politycznych w obozie koncentracyjnym Norylsk, które trwało od 26 maja do 4 sierpnia 1953 roku.

Sytuacja w obozach po śmierci Stalina

Po śmierci Stalina w marcu 1953 więźniowie polityczni liczyli na złagodzenie skrajnie surowych warunków obozowych, ale więźniowie polityczni nie otrzymali amnestii. Ponad 70% więźniów politycznych stanowili Ukraińcy, których reżim przetrzymywania był najsurowszy. Wielu zostało skazanych przez władze Moskwy na tzw. „standard bandery” – 25 lat więzienia. Konspiracyjne ośrodki ukraińskich więźniów politycznych, które pojawiły się w każdym sowieckim obozie koncentracyjnym od końca 1947 roku, po daremnych nadziejach na ponowne rozpatrzenie sprawy, zaczęły wychowywać więźniów politycznych w zamieszkach, z których część przerodziła się w prawdziwe powstania. Historia Gułagu zna trzy największe z nich – Norylsk i Workuta w 1953 oraz Kangur w 1954. To oni radykalnie zmienili system gułagów, zmuszając przywódców Moskwy do jego zreformowania.

„Gorłag” – grupa obozów koncentracyjnych Norylsk

Grupa obozów koncentracyjnych Norylsk ZSRR znajdowała się w okręgu Tajmyr (obecnie Dołgano-Nieniec) na Terytorium Krasnojarskim w Rosji. Wszystkie przedsiębiorstwa przemysłowe tego okręgu podlegały norylskiej administracji obozów, których było około 40. W samym tylko rejonie Norylska łączna liczba więźniów wynosiła co najmniej 50 000. Więźniowie pracowali w kopalni, kopalniach węgla, cegielniach, cegielniach, fabryce chlorokobaltu nr 25, zakładzie obróbki drewna (DOK), budowali miasto Norylsk.

Początek powstania Norylskiego

Warunkiem powstania było przybycie do Gorłagu etapów z więźniami, którzy mieli już doświadczenie w rozruchach 1952 roku, a także śmierć Stalina (5 marca 1953) oraz objęcie amnestią tylko przestępców i więźniów krótkoterminowych. , których odsetek w Gorłagu był niewielki. Wielu więźniów było politycznych. Jednocześnie źródła podają, że sama demonstracja została sprowokowana przez administrację obozową (strzelania na osiedlach, morderstwa strzeżone przez więźniów), przypuszczalnie celowo – w celu zidentyfikowania i odizolowania najbardziej aktywnych obozowiczów. 25 maja 1953 więźniowie Zhigailov i Sofronik zostali zabici przez obozowych strażników, a Dziubuk został ranny. Następnego dnia sierżant Diatłow automatycznie zabił trzech i ranił siedmiu więźniów z 4. i 5. dywizji obozowych. tam właśnie zaczęło się powstanie,które obejmowały wszystkie inne filie obozu koncentracyjnego Norylsk. W odpowiedzi w 4 strefie Gorłagu więźniowie przerwali pracę na budowie, a na jednym z domów, aby było to wyraźnie widoczne na innych terenach, napisali: „Jesteśmy zabijani i głodzeni”. Przywódcą powstania 4. strefy był Ukrainiec Jewhen Hrytsiak, który przeżył i mieszkał w obwodzie iwanofrankowskim do 2017 roku. Więźniowie zebrali się na wiecu, na którym Hrytsiak wezwał do strajku i odmówił powrotu na osiedle. , - wspomina jeden z działaczy powstania, lwowianin Iwan Krywucki.który następnie przeżył i do 2017 roku mieszkał w obwodzie iwanofrankowskim. Więźniowie zebrali się na wiecu, na którym Hrytsiak wezwał do strajku i odmówił powrotu na osiedle. , - wspomina jeden z działaczy powstania, lwowianin Iwan Krywucki.który następnie przeżył i do 2017 roku mieszkał w obwodzie iwanofrankowskim. Więźniowie zebrali się na wiecu, na którym Hrytsiak wezwał do strajku i odmówił powrotu na osiedle. , - wspomina jeden z działaczy powstania, lwowianin Iwan Krywucki.

Przebieg powstania

Następnego dnia powstańców wspierali więźniowie V strefy, a później VI (kobiecej), gdzie Ukrainki wywieszały hasło „Wolność narodom i człowiekowi!”. 1 czerwca do powstańców dołączyło 1400 więźniów z jednostki obozowej. Znanym hasłem więźniów III strefy, którzy 4 czerwca ogłosili powstanie, było „Wola albo śmierć”. Zawiesili czarną flagę z czerwonym paskiem, symbolizującą przelaną w walce krew. Z reguły członkowie komitetów powstańczych stref dzielili się obowiązkami: osobno odpowiadali za informację, agitację i propagandę, pracę w kuchni, łaźni i pralni, sprawy domowe, opiekę medyczną, pracę kulturalno-oświatową.W dniach powstania odbywały się próby klubów i chórów w klubach obozowych, otwierano biblioteki, organizowano koncerty, więźniowie organizowali zawody sportowe. Komisje powstańczych oddziałów obozowych Norylska stały się jednocześnie organami ustawodawczymi i wykonawczymi, bezpieczeństwa i karnymi. Szczególnie wyraźnie w czasie powstania ustanowili pracę dla utrzymania porządku. Nawet administracja więzienna była zaskoczona tą dyscypliną. Przywódcami powstania w strefie 3 byli przywódcy dwóch ukraińskich grup podziemnych: znanego dysydenta i działacza na rzecz praw człowieka Danyło Szumuka (organizatora Ukraińskiej Organizacji Samopomocy, założonej w 1948 r.) i Stepana Semenyuka na Wołyniu,oficer społeczno-polityczny kierownictwa regionalnego i grup „Wycieczki” i „Tytoniak” Okręgu Wojskowego UPA-Północ, przywódca biura społeczno-politycznego OUN ziem północno-zachodniej Ukrainy). „Pamiętaliśmy rozkaz kierownictwa OUN: kontynuować walkę o wolność Ukrainy i innych zniewolonych narodów wszędzie i w każdych okolicznościach” – powiedział Stepan Semenyuk, który obecnie mieszka w Polsce i często odwiedza Ukrainę. Danylo Szumuk (który był podwładnym Stepana Semenyuka w Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu) spędził prawie 43 lata w sowieckich obozach koncentracyjnych, po zwolnieniu wyemigrował do Kanady, a zaledwie kilka lat temu wrócił do swojej rodzinnej wsi w Doniecku, gdzie zmarł i został pochowany. Powstały komitety strajkowe. Na wysokich rurach kotłowni wisiały czarne flagi śmierci i nieposłuszeństwa. Syreny wyły przez całą dobę.Tysiące ulotek zostało rozrzuconych z latawców nad Norylsk, wzywając do moralnego wsparcia dla więźniów: aby poinformować kierownictwo ZSRR o przemocy wobec więźniów w obozach w Norylsku… Zgłaszano również tragedie od strefy do strefy. Gazeta ścienna Shilo zaczęła być nawet regularnie publikowana…

Stłumienie powstania

4 lipca w strefie 4 administracja postawiła ultimatum: opuścić strefę albo zostać zastrzelonym. Aby uniknąć rozlewu krwi i ratować ludzi, przywódca powstania Jewhen Hrytsiak wyprowadził wszystkich ze strefy. Najdłużej trwała III strefa, która składała się głównie z ukraińskich i bałtyckich nacjonalistów skazanych na ciężkie roboty. Ostatnia czarna flaga żałoby po zabitych braciach, którą więźniowie wywiesili na początku powstania, została zerwana 4 sierpnia 1953 r., kiedy na teren wjechało siedem ciężarówek z uzbrojonymi żołnierzami. Do szturmu na obóz zmobilizowano cywilnych komunistów i członków komsomołu z Norylska, szefów przedsiębiorstw i sklepów fabryk. Według oficjalnych dokumentów łączna liczba ofiar śmiertelnych wyniosła nawet 150 osób. Ich ciała pochowano na cmentarzu pod Górą Schmidta w pobliżu miasta.Spośród wszystkich powstańców administracja więzienna wyodrębniła 2920 działaczy, z których 45 aresztowano jako organizatorów, 365 uwięziono, a 1500 wywieziono do Magadanu. Resztę odizolowano w nowych obozach. Było to pierwsze i najbardziej masowe powstanie od śmierci Stalina. Ukraińcy, w tym byli bojownicy UPA, odegrali kluczową rolę w 61-dniowym powstaniu w Norylsku. Kiedy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych szturmowało zajęte przez więźniów tereny obozowe, a żołnierze i oficerowie obrzucali powstańców ołowiem z karabinów maszynowych i karabinów maszynowych, ukraińscy patrioci walczyli kamieniami. A kiedy to się skończyło, odśpiewali swój hymn "Ukraina jeszcze nie umarła".Ukraińcy, w tym byli bojownicy UPA, odegrali kluczową rolę w 61-dniowym powstaniu w Norylsku. Kiedy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych szturmowało zajęte przez więźniów tereny obozowe, a żołnierze i oficerowie obrzucali powstańców ołowiem z karabinów maszynowych i karabinów maszynowych, ukraińscy patrioci walczyli kamieniami. A kiedy to się skończyło, odśpiewali swój hymn "Ukraina jeszcze nie umarła".Ukraińcy, w tym byli bojownicy UPA, odegrali kluczową rolę w 61-dniowym powstaniu w Norylsku. Kiedy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych szturmowało zajęte przez więźniów tereny obozowe, a żołnierze i oficerowie obrzucali powstańców ołowiem z karabinów maszynowych i karabinów maszynowych, ukraińscy patrioci walczyli kamieniami. A kiedy to się skończyło, odśpiewali swój hymn "Ukraina jeszcze nie umarła".

Konsekwencje i znaczenie powstania

To od powstania norylskiego rozpoczął się demontaż systemu mizantropijnego Lenin-Stalin. Prawie dwa miesiące po powstaniu w Norylsku wybuchły zamieszki w obozie Rechlag w Workucie.

Widzieć także

GUŁAG Steplag Kangur Powstanie Workuta Powstanie więźniów politycznych Jewhen Hryciak

Połączyć

Jewhen Hrytsiak. „Krótki zapis wspomnień. Historia powstania Norylskiego”. GUŁAG. Powstanie Norylskie - 70% żołnierzy UPA 1-3. Wideo Monolit nieposłuszeństwa za kołem podbiegunowym „Bandera Standard” Jewhen Hrytsiak: Ta wojna była nieunikniona (wideo). - 19.02.2015 Powstanie Norylskie 1953: zdjęcia archiwalne. Radio Wolność. - 11.05.2013. Białorusini brali również udział w powstaniu w Norylsku 1953: mówi Ryhor Klimovich (Białoruś)

Źródła i literatura

O.G. Bazhan. Powstanie Norylskie 1953 // Encyklopedia Historii Ukrainy: w 10 tomach / redaktor: VA Smoliy (przewodniczący) i inni. ; Instytut Historii Ukrainy, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy. - К.: Наукова думка, 2010. - Т. 7: Мл - О. - С. 490. - 728 с. : il. - ISBN 978-966-00-1061-1.

Uwagi

Original article in Ukrainian language